Bas Heijne, essayist, columnist en auteur van onder andere Leugen & waarheid, was onlangs te gast bij NPO Radio 1 Nieuwsweekend. Heijne legt uit over opkomende extreemrechtse complottheorieën zoals QAnon, de opkomst van protestbewegingen zoals Black Lives Matter en het verband met manipulatie via het internet in ’the information age’. ‘Mijn insteek was om een aantal mensen – soms filosofen, soms wetenschappers, soms wetenschapsjournalisten – te vragen: wat zit er nou eigenlijk achter al die discussies? Wat beweegt er nou eigenlijk?’

Heijne zegt zelf ook veel van opgestoken te hebben van de interviews. Zo heeft Jill Lepore, een Amerikaanse essayist en historica, hem een nieuwe kijk gegeven op ‘wetenschappelijk racisme’ waarbij mensen hun eigen vooroordelen rationaliseren door het wetenschap te noemen.

Een groot thema in Leugen & waarheid is: ‘de waarheid bestaat niet’. De waarheid hangt namelijk af van de manier waarop feiten gepresenteerd worden en hoe mensen zelf deze feiten interpreteren: ‘feiten zijn feiten, maar wat je met die feiten doet is misschien wel veel belangrijker’.

 

Luister het interview hier terug.


Over Leugen & waarheid:

Waarom groeit het wantrouwen jegens de wetenschap? Waarom trekken mensen zich steeds minder aan van feiten? Waarom is identiteit zo’n heet hangijzer geworden, in de politiek en in ons eigen leven? Waarom kost het zo veel moeite de zwarte bladzijden van onze geschiedenis onder ogen te zien? Waarom verdwijnt religie niet? Waarom is racisme zo hardnekkig? Hoe komt het dat de mens zowel goedmoedig is als uitermate gewelddadig?
Voor NRC Handelsblad ging vermaard essayist Bas Heijne op zoek naar het verhaal achter het dagelijkse rumoer en de krantenkoppen. Hij sprak met denkers en wetenschappers (onder anderen Peter Pomerantsev, Angela Saini, Elaine Pagels, Martin Hägglund en Géraldine Schwarz) over grote kwesties die het debat in onze tijd bepalen. Samen vormen deze gesprekken een diepgravend portret van onze verwarrende tijd. Waarbij ook de lezer zelf aan het denken wordt gezet.


Bas Heijne is de auteur van essays als Onredelijkheid (2007), Moeten wij van elkaar houden (2011), Onbehagen (2016 en 2020), Wereldverbeteraars (2017) en Mens/onmens (2019). Hij is verbonden aan NRC Handelsblad. In 2017 kreeg hij de P.C. Hooft-prijs voor zijn gehele oeuvre.

Ook interessant



Lara Taveirne bij VPRO Boeken

Lara Taveirne bij VPRO Boeken

Op zondag 22 november vinden opnames plaats van VPRO Boeken in de Bibliotheek Neude in Utrecht. Tijdens deze opnames zal Lotje IJzermans onder andere Lara Taveirne interviewen over haar nieuwste…

Lees verder >
Neeltje Maria Min wint Ger Fritz Prijs 2026!

Neeltje Maria Min wint Ger Fritz Prijs 2026!

Op zaterdag 31 oktober, kort voor Allerzielen, is de Ger Fritz Prijs 2026 uitgereikt aan Neeltje Maria Min. De uitreiking vond plaats op begraafplaats St. Barbara in Amsterdam. Min ontving…

Lees verder >
Gabri van Tussenbroek wint Karel van Manderprijs 2026

Gabri van Tussenbroek wint Karel van Manderprijs 2026

Deze week werd bekendgemaakt dat Gabri van Tussenbroek met De Houten eeuw van Amsterdam de Karel van Manderprijs 2026 gewonnen heeft. De longlist bevatte maar liefst 169 titels waaruit de jury een…

Lees verder >
‘In therapie’ van Lena Bril wint de Sociologische Bril 2025

‘In therapie’ van Lena Bril wint de Sociologische Bril 2025

Op 30 oktober werd bekendgemaakt dat Lena Bril met In therapie de Sociologsche Bril 2025 gewonnen heeft! Uit het juryrapport Juryvoorzitter Mark van Ostaijen benoemt in het juryrapport waarom de…

Lees verder >
Erik de Lange wint KNAW Early Career Award

Erik de Lange wint KNAW Early Career Award

Op woensdag 21 oktober werd bekendgemaakt dat universitair docent en schrijver Erik de Lange een van de KNAW Early Career Awards heeft gewonnen. Deze prijs is bedoeld voor jonge onderzoekers…

Lees verder >
Dik Verkuil wint PrinsjesBoekenprijs 2026

Dik Verkuil wint PrinsjesBoekenprijs 2026

Gisteren werd in de Eerste Kamer de winnaar van de PrinsjesBoekenprijs 2026 bekendgemaakt. Als uitgeverij zijn we ontzettend trots en verheugd te melden dat De ongenaakbare Bolkestein van Dik Verkuil…

Lees verder >
De ongenaakbare Bolkestein van Dik Verkuil op shortlist Libris Geschiedenis Prijs 2026

De ongenaakbare Bolkestein van Dik Verkuil op shortlist Libris Geschiedenis Prijs 2026

Onlangs werd bekend dat Dik Verkuil op de shortlist staat van de Libris Geschiedenis Prijs 2026 met zijn boek De ongenaakbare Bolkestein (1933-2025), dat in maart bij ons verscheen. Inmiddels maakt…

Lees verder >
Twee Prometheustitels op shortlist PrinsjesBoekenprijs 2026

Twee Prometheustitels op shortlist PrinsjesBoekenprijs 2026

Afgelopen weekend is de shortlist voor de PrinsjesBoekenprijs 2026, de prijs voor het beste politieke boek, bekendgemaakt. De uitgeverij kan met trots melden dat er maar liefst twee Prometheustitels genomineerd…

Lees verder >