Afgelopen week was Bas Heijne te gast bij Met het Oog op Morgen op NPO Radio 1,waar hij sprak over Het Nationaal Socialisme als rancuneleer, het essay van Menno ter Braak waar Bas Heijne een inleidend essay voor schreef.

Heijne noemt Ter Braak ‘een vrij visionair’ die zich ‘geroepen voelde tot een vorm van engagement’.

Verder noemt Heijne het essay in essentie ‘een grondige aanval op het nationaal socialisme’ met een actuele neiging. ‘Je hebt in een democratie eigenlijk altijd rancune. […] Een bepaalde vorm van ongelijkheid zal eigenlijk altijd wel bestaan in democratie omdat mensen nou eenmaal niet gelijk zijn.’

 

U kunt het fragment hier luisteren.


Over Het nationaalsocialisme als rancuneleer:

 

Het nationaalsocialisme als rancuneleer is een van de bekendste essays van Menno ter Braak (1902-1940), waarin hij vlijmscherp de ware aard van het nationaalsocialisme blootlegt.
Onze democratie is gericht op gelijke rechten voor iedereen, terwijl dat in de praktijk onhaalbaar is, maar juist dit principe leidt tot maatschappelijke spanning en rancune. Ter Braak ziet rancune als een van ‘de meest essentiële verschijnselen van onze cultuur’ en een voedingsbodem voor populistische bewegingen.

Bestel een exemplaar via onze webshop.

Bas Heijne schreef voor deze uitgave een inleidend essay dat laat zien hoe actueel het essay van Ter Braak nog altijd is: ook in de eenentwintigste eeuw worden gevoelens van rancune en wrok genadeloos politiek ingezet.

Ook interessant



Emma Zuiderveen op shortlist Regenboogprijs 2026!

Emma Zuiderveen op shortlist Regenboogprijs 2026!

Woensdagavond werd bekendgemaakt dat Prometheus-auteur Emma Zuiderveen met haar debuut op de shortlist staat voor de Hebban • Winq Regenboogprijs 2026. Emma’s debuutroman, De rest is naakt, verscheen in april 2025. Over De rest…

Lees verder >
Drie Prometheus-titels op longlist Sociologische Bril 2026

Drie Prometheus-titels op longlist Sociologische Bril 2026

De longlist van de Sociologische Bril 2026 is bekendgemaakt. Vol trots kunnen wij laten weten dat er dit jaar drie Prometheustitels op de longlist staan: In therapie. Een persoonlijke zoektocht…

Lees verder >
Andrej Koerkov ontvangt de Special Orwell Prize 2026

Andrej Koerkov ontvangt de Special Orwell Prize 2026

Vorige week werd bekendgemaakt dat de Oekraïense schrijver Andrej Koerkov (Leningrad, 1961) de Special Orwell Prize 2026 heeft gewonnen! Het is een meer dan verdiende erkenning voor Koerkov, zeker gezien…

Lees verder >
De Constantijn Huygens-prijs 2026 toegekend aan Connie Palmen!

De Constantijn Huygens-prijs 2026 toegekend aan Connie Palmen!

Connie Palmen (1955, Sint Odiliënberg) ontvangt de Constantijn Huygens-prijs 2026 voor haar oeuvre. ‘Dit maakt me zielsgelukkig en trots’, vertelt Palmen. ‘Deze oeuvreprijs is een erkenning van het schrijverschap en…

Lees verder >
Karin Amatmoekrim op Lowlands 2026

Karin Amatmoekrim op Lowlands 2026

Vandaag maakte Lowlands het literatuurprogramma bekend voor de editie van 2026. Karin Amatmoekrim zal, net als gelouterd schrijvers Rob van Essen en Judith Herzberg, tijdens de ochtendtalkshow Bakkie LLit aanwezig…

Lees verder >
Drie Prometheustitels op longlist Libris Geschiedenis Prijs 2026

Drie Prometheustitels op longlist Libris Geschiedenis Prijs 2026

Op zaterdag 27 juni de longlist van de Libris Geschiedenis Prijs 2026 bekendgemaakt. Vol trots kunnen wij laten weten dat er dit jaar drie Prometheustitels op de longlist staan: God,…

Lees verder >
Wiljan van den Akker overleden

Wiljan van den Akker overleden

Tot ons verdriet is op 20 april 2026 onze geliefde auteur Wiljan van den Akker overleden. Wiljan van den Akker (1954) was een veelzijdig en bevlogen schrijver, dichter, vertaler en…

Lees verder >
‘De gedichtenapotheek’ is de bestverkochte poëziebloemlezing van de eeuw

‘De gedichtenapotheek’ is de bestverkochte poëziebloemlezing van de eeuw

De gedichtenapotheek, de gelauwerde poëziebloemlezing samengesteld door Philip Huff, is toe aan de zevende druk. Met meer dan 30.000 exemplaren maakt dat het tot de bestverkochte poëziebloemlezing van de eeuw!…

Lees verder >