Gisteravond was Bas Heijne te gast bij talkshow M. In een gesprek met Margriet, Attje Kuijken, Fleur Jongepier en Harm Ede Botje analyseert hij de maatschappelijke en politieke onrust.

Om deze spanningen toe te lichten vertelt Heijne over de nieuwe inleiding die hij schreef voor Het Nationaalsocialisme als rancuneleer, een essay van Menno ter Braak. Margriet vraagt zich af waarom dit essay, dat voor het eerst gepubliceerd werd in 1937, opnieuw uitgebracht wordt. Hoewel Heijne waakt voor een directe vergelijking tussen de jaren 30 en nu, benadrukt hij de blijvende relevantie van Ter Braak’s essay. Hij beschrijft hoe de ‘reële grieven in de maatschappij’ leiden tot een ontevredenheid over de democratie, en waarschuwt voor de manier waarop politici ‘onbehagen ommaken tot een politiek instrument waardoor wrok om wrok ontstaat’.

De gevaren van deze rancunepolitiek worden door alle gasten aan tafel beaamt.

U kunt het fragment hier terugkijken.


Over Het Nationaalsocialisme als rancuneleer: 

Het Nationaalsocialisme als rancuneleer is een van de bekendste essays van Menno ter Braak (1902-1940), waarin hij vlijmscherp de ware aard van het nationaalsocialisme blootlegt.
Onze democratie is gericht op gelijke rechten voor iedereen, terwijl dat in de praktijk onhaalbaar is, maar juist dit principe leidt tot maatschappelijke spanning en rancune. Ter Braak ziet rancune als een van ‘de meest essentiële verschijnselen van onze cultuur’ en een voedingsbodem voor populistische bewegingen.

Bas Heijne schreef voor deze uitgave een inleidend essay dat laat zien hoe actueel het essay van Ter Braak nog altijd is: ook in de eenentwintigste eeuw worden gevoelens van rancune en wrok genadeloos politiek ingezet.

Bas Heijne is schrijver, essayist en vertaler. Hij publiceerde twee romans, verschillende verhalenbundels en een groot aantal essays, waaronder Onredelijkheid (2007) en Moeten wij van elkaar houden (2011). Eind 2013 hield Bas Heijne de spraakmakende Huizinga-lezing De betovering van de wereld.

Ook interessant



Zomerinterview in NRC met Annet Mooij

Zomerinterview in NRC met Annet Mooij

Van Annet Mooij verscheen in november vorig jaar Alles gaat op vroeger terug, de biografie van Ischa Meijer. In een interview in NRC ging zij in gesprek met Jaap Cohen,…

Lees verder >
Dick Welsink in De Taalstaat over Daan Zonderland

Dick Welsink in De Taalstaat over Daan Zonderland

In De Taalstaat van NPO Radio 1 draait het allemaal om taal. Radiomaker Frits Spits interviewt bekende schrijvers en dichters, en vragen over taal worden beantwoord. Afgelopen zaterdag was Dick…

Lees verder >
Interview Carolien Boender in Reformatorisch Dagblad

Interview Carolien Boender in Reformatorisch Dagblad

Historicus Carolien Boender sloot zich na haar master in 2014 aan bij een groep wetenschappers die zich opnieuw bezig gingen houden met de periode 1750-1850 in de Nederlandse geschiedenis. Zelf…

Lees verder >
Interview met Lale Gül in Trouw

Interview met Lale Gül in Trouw

Aan de hand van de tien geboden werd Lale Gül door Arjan Visser geïnterviewd voor Trouw. Afgelopen mei verscheen Ik ben vrij, het tweede boek van deze schrijfster, bekend van…

Lees verder >
•••• in NRC voor ‘De wentelende eeuw’ van Niek van Sas

•••• in NRC voor ‘De wentelende eeuw’ van Niek van Sas

Niek van Sas, oud-hoogleraar geschiedenis, neemt in zijn nieuwe boek De wentelende eeuw de lezer mee door de veelbewogen negentiende eeuw van Nederland. Dit doet hij aan de hand van…

Lees verder >
Uitgeverij Prometheus standaard afbeelding

Marijn Kruk in de media

Voormalig correspondent en journalist Marijn Kruk neemt in zijn onlangs verschenen boek Opstand de lezer mee door het Europa anno nu, waar rechts-populistische bewegingen steeds meer in populariteit toenemen. Voor…

Lees verder >
‘Caledonian Road’ van Andrew O’Hagan ••••• in NRC

‘Caledonian Road’ van Andrew O’Hagan ••••• in NRC

De Schotse schrijver Andrew O’Hagan schreef in zijn roman Caledonian Road over de Londense upper class en zijn twijfelachtige handel en zaken. NRC-recensent Michel Krielaars las het boek en waardeerde het met…

Lees verder >
Michael Cunningham in de media en te gast in De Balie

Michael Cunningham in de media en te gast in De Balie

Michael Cunningham beschrijft in zijn nieuwe boek Dag een kleinschalig maar intens gezinsdrama, heel iets anders dan de familiesaga over eerdere generaties die hij in eerste instantie voor ogen had.…

Lees verder >