Bas Heijne te gast bij talkshow M
Gisteravond was Bas Heijne te gast bij talkshow M. In een gesprek met Margriet, Attje Kuijken, Fleur Jongepier en Harm Ede Botje analyseert hij de maatschappelijke en politieke onrust.
Om deze spanningen toe te lichten vertelt Heijne over de nieuwe inleiding die hij schreef voor Het Nationaalsocialisme als rancuneleer, een essay van Menno ter Braak. Margriet vraagt zich af waarom dit essay, dat voor het eerst gepubliceerd werd in 1937, opnieuw uitgebracht wordt. Hoewel Heijne waakt voor een directe vergelijking tussen de jaren 30 en nu, benadrukt hij de blijvende relevantie van Ter Braak’s essay. Hij beschrijft hoe de ‘reële grieven in de maatschappij’ leiden tot een ontevredenheid over de democratie, en waarschuwt voor de manier waarop politici ‘onbehagen ommaken tot een politiek instrument waardoor wrok om wrok ontstaat’.
De gevaren van deze rancunepolitiek worden door alle gasten aan tafel beaamt.
U kunt het fragment hier terugkijken.
Over Het Nationaalsocialisme als rancuneleer:
Het Nationaalsocialisme als rancuneleer is een van de bekendste essays van Menno ter Braak (1902-1940), waarin hij vlijmscherp de ware aard van het nationaalsocialisme blootlegt.
Onze democratie is gericht op gelijke rechten voor iedereen, terwijl dat in de praktijk onhaalbaar is, maar juist dit principe leidt tot maatschappelijke spanning en rancune. Ter Braak ziet rancune als een van ‘de meest essentiële verschijnselen van onze cultuur’ en een voedingsbodem voor populistische bewegingen.
Bas Heijne schreef voor deze uitgave een inleidend essay dat laat zien hoe actueel het essay van Ter Braak nog altijd is: ook in de eenentwintigste eeuw worden gevoelens van rancune en wrok genadeloos politiek ingezet.
Bas Heijne is schrijver, essayist en vertaler. Hij publiceerde twee romans, verschillende verhalenbundels en een groot aantal essays, waaronder Onredelijkheid (2007) en Moeten wij van elkaar houden (2011). Eind 2013 hield Bas Heijne de spraakmakende Huizinga-lezing De betovering van de wereld.
