‘De onvoltooide rechtsstaat’ van Ybo Buruma besproken in de media

Afgelopen week verscheen bij Uitgeverij Prometheus De onvoltooide rechtsstaat, van prof. mr. Ybo Buruma, raadsheer bij de Hoge Raad. Met dit boek neemt Buruma afscheid van de Hoge Raad, waar hij sinds 2011 deel van uitmaakte. Hij luidt zijn pensioen in met een scherpe analyse van de staat van de Nederlandse rechtsstaat.

De onvoltooide rechtsstaat werd direct besproken in de media, met interviews in onder andere NRC, de Volkskrant en het Nederlands Dagblad.

In het boek en in de interviews waarschuwt Buruma voor een aantal verontrustende ontwikkelingen in Nederland. Zo ziet hij een steeds hardere toon in het strafrecht en een verharding van de georganiseerde misdaad. De beeldvorming rond zware criminelen is volgens hem doorgeslagen: ‘In de beeldvorming worden zware criminelen nu uitvergroot tot monsters. Dat is een gevaarlijke ontwikkeling, want dan zie je geen mens meer, maar een karikatuur,’ aldus Buruma in de Volkskrant.

Ook uit hij zijn zorgen over de druk op de rechtspraak, bijvoorbeeld door politieke uitspraken over rechterlijke vonnissen in gevoelige dossiers zoals asiel en klimaat. Buruma waarschuwt: ‘Dat is een van de grootste bedreigingen voor onze rechtsstaat: dat rechters worden beschouwd als degenen die het fout doen, terwijl ze gewoon hun taak uitvoeren.’

In NRC zegt hij hierover: ‘Het gemak waarmee sommige ministers rechterlijke beslissingen naast zich neerleggen, is beangstigend.’

Met De onvoltooide rechtsstaat schetst Buruma de rechtsstaat als een voortdurend proces, nooit af, altijd in ontwikkeling, maar ook kwetsbaar.

Lees hier het artikel in NRC.

Lees hier het artikel in de Volkskrant.

Lees hier het artikel in het Nederlands Dagblad.

Meer over De onvoltooide rechtsstaat:

De rechtsstaat is er niet alleen voor juristen. Hij gaat iedereen aan. De rechtsstaat moet immers bescherming bieden tegen criminele ondermijning, hij faalde bij de Toeslagenaffaire en hij wordt bedreigd door populistische politiek. Wat wordt eigenlijk bedoeld met dit veelzijdige begrip?
In De onvoltooide rechtsstaat laat Ybo Buruma zien hoe de Nederlandse rechtsstaat vanaf de negentiende eeuw geleidelijk aan is ontstaan en zich steeds aanpast aan veranderende omstandigheden en opvattingen. Aan de hand van zes beroemde kinderboeken schetst hij de ontwikkeling van de tijdgeest in zes periodes na 1813. Die vormt de rode draad in een verhaal over wetgeving en rechtspraak, maar ook over slavernij, vrije meningsuiting en allerlei veiligheidsmaatregelen.
Tegen deze achtergrond bespreekt Buruma bij het aanbreken van een nieuw tijdperk waarin de Rule of Law onder druk staat de sterke en zwakke punten van de huidige rechtsstaat.

Prof. mr. Ybo Buruma nam in juni 2025 afscheid als raadsheer in de Hoge Raad der Nederlanden en was daarvoor hoogleraar strafrecht aan de Radboud Universiteit in Nijmegen.