‘Tegenover Dostojevski’ besproken in het NRC: ‘Thijs Kleinpaste contrasteert het zwarte mensbeeld van de slavofiele Dostojevski’

Afgelopen vrijdag verscheen een lovende recensie in het NRC over Tegenover Dostojevski. Het boek van historicus Thijs Kleinpaste wordt met 4 ballen beloond.

Recensent Rob Hartmans prijst de aanpak van Kleinpaste, die niet zomaar kritiek levert op het werk van Dostojevski maar het vergelijkt met dat van drie vrienden en tijdgenoten. Het werk van deze drie mannen staat in veel opzichten tegenover dat van de auteur van Boze geesten en Misdaad en straf:

‘Het sympathieke van het boekje van Kleinpaste is dat de auteur niet nogmaals met literaire en filosofische bezwaren tegen Dostojevski komt – hij is geen slavist en baseert zich op vertalingen – maar dat hij diens inktzwarte mensbeeld en conservatieve politieke opvattingen contrasteert met het werk van drie Russische tijdgenoten, die ondanks allerlei tegenstellingen met elkaar bevriend waren.’

U kunt de hele recensie hier teruglezen.

Over Tegenover Dostojevski:

Fjodor Dostojevski is misschien wel de grootste schrijver uit het pantheon van de Russische letteren: een genadeloze criticus van de vooruitgang, van de illusies die de mensheid over zichzelf in het leven roept, en van de mens zelf. Althans, dat is wat vaak over hem wordt gezegd.

Tegenover Dostojevski beweert het tegendeel. Wat Dostojevski verkondigde was vaak weinig meer dan de boodschap van een schreeuwende amateur-profeet, terwijl de schrijvers tegen wie hij tekeerging – ook al zijn ze in vergetelheid geraakt – vaak meer en belangrijker dingen te zeggen hadden.

Tegenover Dostojevski bespreekt drie denkers die weliswaar niet zo beroemd zijn als Dostojevski, maar minstens zoveel aandacht verdienen: Vissarion Belinski, Alexander Herzen en Ivan Toergenjev. Wie? Belinski: de criticus die Dostojevski als piepjonge schrijver ontdekte. Herzen: de essayist die door Dostojevski zeer bewonderd werd. Toergenjev: de schrijver tegen wie Dostojevski zich hevig afzette, maar die hij ook als meerdere erkende. De drie vrienden voerden in hun werk een discussie over de rol van het individu in de geschiedenis. Ze zochten een antwoord op vragen over protest en revolutie, over radicalisme en gematigdheid, en over idealisme en desillusie. Tegenover die gedachtewisseling stond Dostojevski: niet alleen als contrapunt, maar ook als belangrijke getuige.

Thijs Kleinpaste promoveert in de politieke theorie aan de Georgetown Universiteit in Washington D.C. en schrijft met enige regelmaat voor De Groene Amsterdammer. Hij is gespecialiseerd in de ideeëngeschiedenis van de negentiende en twintigste eeuw.