Ellen Pasman was onlangs te gast bij radioprogramma Nooit Meer Slapen op NPO Radio 1 om te vertellen over haar recent verschenen boek over de toeslagenaffaire: Kafka in de rechtsstaatPasman zegt dat ze tijdens het schrijven steeds van de ene verbazing in de andere viel: ‘Na alles wat erover gezegd is en geschreven, duik je toch weer allemaal nieuwe stukken op en krijg je een steeds grimmiger beeld.’

Deze zaak heeft de interesse van Pasman gewekt toen ze op tv zag dat de voorzitter van de commissie-Donner, adviescommissie uitvoering toeslagen, met een soort gelatenheid zei ‘dat er tegen institutionele vooringenomenheid eigenlijk niet zo veel te doen zou zijn’. Toen vroeg ze zich af hoe dit zo gezegd kon worden terwijl er duidelijk in de wet staat dat institutionele vooringenomenheid helemaal niet mag. Haar onderzoek resulteerde in een duidelijke analyse van deze pijnlijke affaire.

 

U luistert het gesprek tussen Pieter van der Wielen en Ellen Pasman hier terug.


Over Kafka in de rechtsstaat:

‘Wie een dergelijk proces heeft, heeft het eigenlijk al verloren,’ aldus de roman Het proces van Franz Kafka uit 1925. Dat gevoel hebben de ouders in de kinderopvangtoeslagaffaire een eeuw later ook ervaren. Zij werden doelwit van de fixatie van de overheid onder de kabinetten-Rutte op bestrijding van fraude met toeslagen. Dat ging heel ver: ook degenen die geen fraude hadden gepleegd, moesten de toeslag waarop zij recht hadden terugbetalen. De reden kwamen ze niet te weten.
Hoewel de wet geen onverbiddelijke terugvordering voorschreef, interpreteerde de rechter dat wel zo. Die leesfout werd vele gezinnen fataal. Er was niemand die echt naar hen luisterde, totdat een paar journalisten en Kamerleden zich erin verdiepten. Als zij dat niet hadden gedaan, dan zou de kwestie waarschijnlijk nooit aan het licht zijn gekomen. Het kabinet zelf was niet van plan om de misstand te openbaren, en evenmin om de aangerichte schade, die inmiddels in de miljarden loopt, te herstellen.

Wat er misging met de kinderopvangtoeslagen is geen toeval, maar een symptoom van de jarenlange verwaarlozing van de rechtsstaat. Kafka een eeuw later: hoe politiek, bestuur en de landsadvocaat de argeloze burger mangelden, en de rechter dat pas na tien jaar doorhad.


Ellen Pasman (1958) is sinds 1987 advocaat in Amsterdam. Zij stond Willem Oltmans bij in zijn zaak tegen de Nederlandse staat, waarover ze in 2002 het boek Oud zeer publiceerde.

Ook interessant



Uitgeverij Prometheus standaard afbeelding

Booker Prize-winnaar ‘Prophet Song’ van Paul Lynch verschijnt in Nederlandse vertaling

Op 22 maart verschijnt de Nederlandse vertaling van Prophet Song van de Ierse auteur Paul Lynch onder de titel Lied van de profeet. Het werk werd bekroond met de Booker…

Lees verder >
Het drielichamenprobleem van Cixin Liu vanaf 21 maart te zien op Netflix

Het drielichamenprobleem van Cixin Liu vanaf 21 maart te zien op Netflix

Op 21 maart a.s. verschijnt er een Netflix Original-serie van acht afleveringen gebaseerd op de boektrilogie The Three-Body Problem van auteur Cixin Liu. De serie is geproduceerd door David Benioff, D.B. Weiss (beiden…

Lees verder >
Pechtold en Snels te gast in Op1 naar aanleiding van verschijnen ‘Tot uw dienst’

Pechtold en Snels te gast in Op1 naar aanleiding van verschijnen ‘Tot uw dienst’

Afgelopen donderdag verscheen Tot uw dienst van Alexander Pechtold en Bart Snels. Diezelfde avond waren beiden te gast bij Op1, waar ze de aanleiding van het boek bespraken. Pechtold en…

Lees verder >
Uitgeverij Prometheus standaard afbeelding

Veel media-aandacht voor ‘Op het spectrum’ van Koen Bruning

Afgelopen dinsdag verscheen Op het spectrum van Koen Bruning. Het boek vertelt aan de hand van Koens persoonlijke ervaringen hoe het is om in deze samenleving autisme te hebben en…

Lees verder >
‘Die ene melding’ van Wil Thijssen in Op1

‘Die ene melding’ van Wil Thijssen in Op1

Afgelopen maandag werd er in de uitzending van Op1 uitgebreid aandacht besteed aan Die ene melding van Wil Thijssen. Naar aanleiding van het vertrek van Henk van Essen als korpschef…

Lees verder >
***** voor ‘Toneelspelen’ van Sarah Neutkens in Knack

***** voor ‘Toneelspelen’ van Sarah Neutkens in Knack

Afgelopen woensdag kreeg Toneelspelen van Sarah Neutkens vijf sterren van Knack, nadat het boek 6 februari j.l. verscheen. Recensent Marnix Verplancke: ‘Toneelspelen deed me denken aan de zwart-witfilms van de…

Lees verder >
Groot interview met Philip Huff in de Volkskrant naar aanleiding van verschijnen ‘Open’

Groot interview met Philip Huff in de Volkskrant naar aanleiding van verschijnen ‘Open’

Vandaag verschijnt de nieuwe roman van Philip Huff, Open. Naar aanleiding van het verschijnen van zijn nieuwe roman is Huff geïnterviewd door Nathalie Huigsloot. Het interview verscheen afgelopen zaterdag in…

Lees verder >
Uitgeverij Prometheus standaard afbeelding

●●●●● in NRC voor ‘Dag’ van Michael Cunningham

Donderdag 8 februari kreeg Dag van Michael Cunningham vijf ballen in NRC. Recensent Rob van Essen noemt het boek een ‘meesterlijke nieuwe roman van Michael Cunningham over de moeite die…

Lees verder >