Vandaag verscheen een lovend artikel in De Groene Amsterdammer over het nieuwe boek van Sjeng Scheijen, De avant-gardisten. Raymond van den Boogaard noemt het: ‘Een indrukwekkende hommage aan het kunstzinnig en intellectueel potentieel van Rusland’.

Scheijen rekent in De avant-gardisten af met het sprookje dat de Russische revolutie na 1917 artistiek van aard was en dat pas onder Stalin alles wat naar avant-garde en nieuwe kunstvormen zweemde met geweld werd gesmoord:

‘Scheijen laat in zijn indrukwekkend gedocumenteerde en meeslepend geschreven archiefstudie zien dat het anders ligt. Dat in de eerste jaren van de Russische arbeiders- en boerenstaat kunstenaars als Malevitsj, Tatlin, Kandinsky, Chagall, Rodtsjenko, Meyerhold, Chlebnikov, Majakovski en al die andere vertegenwoordigers van de Russische avant-garde gelijk op leken te gaan met de bolsjewistische revolutie, was vanaf het prille begin het resultaat van een gecompliceerd, wederzijds misverstand.’

Scheijen maakt in zijn studie gebruik van uniek bronmateriaal en romantiseert niets. De rijke, genuanceerde en gecompliceerde studie is echter uiterst leesbaar en hoopvol:

‘Scheijen is erin geslaagd uit een veelheid van gegevens een geweldig boek te schrijven, dat niet alleen een nieuw licht werpt op de relatie tussen de avant-garde en de sovjetmacht, maar ook getuigt van de enorme scheppende energie van deze kunstenaars, tegen de klippen op. De avant-gardisten is, behalve een institutionele geschiedenis, ook een hommage aan het kunstzinnig en intellectueel potentieel van Rusland, wanneer het land even niet zucht onder het door een overheid opgelegde juk van conformisme en repressie. Laten we hopen dat er gauw weer zo’n creatieve periode aanbreekt.’

U kunt het hele artikel hier teruglezen.


Over De avant-gardisten:

Rusland, oktober 1917. De bolsjewieken grijpen de macht. Rusland en de wereld zullen nooit meer hetzelfde zijn.

Vijf maanden na de revolutie benoemen de nieuwe machthebbers nu wereldberoemde kunstenaars als Kazimir Malevitsj, Vasili Kandinsky, Vladimir Tatlin en Marc Chagall op hoge ambtelijke posten in het zojuist gevormde ‘Volkscommissariaat van Verlichting’. Deze ‘avant-gardisten’ willen de straten en de pleinen, het onderwijs en uiteindelijk de mens zelf opnieuw vormgeven. De verbeelding aan de macht!

Maar de bolsjewieken hebben eigenlijk geen idee wie die door hen aangestelde hemelbestormers en dromers zijn, en de kunstenaars zelf zijn politiek volkomen naïef.

Al snel valt de coalitie tussen bolsjewieken en avant-gardisten uit elkaar. Terwijl de reputatie van deze radicale kunstenaars in Europa groeit, worden zij in de nieuwe Sovjetstaat gemarginaliseerd en onderdrukt. Sommigen emigreren naar Europa, anderen blijven en zinken langzaam weg in het moeras van Stalins terreurstaat.

De avant-gardisten is het eerste boek waarin deze verbijsterende geschiedenis in zijn geheel is beschreven. Gebruikmakend van een ongehoorde hoeveelheid dagboekfragmenten, brieven, memoires en belangrijke nieuwe archiefvondsten, brengt Sjeng Scheijen de dramatische, soms hartverscheurende verhalen van deze kunstenaars weergaloos tot leven.

Sjeng Scheijen (1972) is slavist en specialist Russische kunst van de vroege twintigste eeuw. Zijn biografie van Sergej Diaghilev werd wereldwijd geprezen, en belandde op de eindejaarslijsten van beste boeken van The New York TimesThe New Yorker en The Sunday Times.

 

Ook interessant



•••• in NRC voor ‘De wentelende eeuw’ van Niek van Sas

•••• in NRC voor ‘De wentelende eeuw’ van Niek van Sas

Niek van Sas, oud-hoogleraar geschiedenis, neemt in zijn nieuwe boek De wentelende eeuw de lezer mee door de veelbewogen negentiende eeuw van Nederland. Dit doet hij aan de hand van…

Lees verder >
Marijn Kruk in de media

Marijn Kruk in de media

Voormalig correspondent en journalist Marijn Kruk neemt in zijn onlangs verschenen boek Opstand de lezer mee door het Europa anno nu, waar rechts-populistische bewegingen steeds meer in populariteit toenemen. Voor…

Lees verder >
‘Caledonian Road’ van Andrew O’Hagan ••••• in NRC

‘Caledonian Road’ van Andrew O’Hagan ••••• in NRC

De Schotse schrijver Andrew O’Hagan schreef in zijn roman Caledonian Road over de Londense upper class en zijn twijfelachtige handel en zaken. NRC-recensent Michel Krielaars las het boek en waardeerde het met…

Lees verder >
Michael Cunningham in de media en te gast in De Balie

Michael Cunningham in de media en te gast in De Balie

Michael Cunningham beschrijft in zijn nieuwe boek Dag een kleinschalig maar intens gezinsdrama, heel iets anders dan de familiesaga over eerdere generaties die hij in eerste instantie voor ogen had.…

Lees verder >
Maral Noshad Sharifi op shortlist Hebban Debuutprijs 2024

Maral Noshad Sharifi op shortlist Hebban Debuutprijs 2024

Citroeninkt van Maral Noshad Sharifi is dit jaar een van de genomineerden voor de Hebban Debuutprijs. De lezerscommunity Hebban.nl organiseert jaarlijks de Hebban Debuutprijs, een aanmoedigingsprijs voor debutanten, gericht op…

Lees verder >
‘De vertrouweling’ van Ariëtte Dekker uitgebreid besproken in de media

‘De vertrouweling’ van Ariëtte Dekker uitgebreid besproken in de media

Ariëtte Dekker schetst in De vertrouweling een waanzinnig gedetailleerd beeld over Sam van Deventer (aldus de Volkskrant), die een belangrijke rol speelde in het leven van het echtpaar Kröller-Müller. In…

Lees verder >
Eva Cukier te gast in Buitenhof over ‘Ruzland’

Eva Cukier te gast in Buitenhof over ‘Ruzland’

Eva Cukier was zondag 16 juni te gast bij Twan Huys in Buitenhof naar aanleiding van het verschijnen van haar boek Ruzland. Ze vertelde hier over haar boek en haar…

Lees verder >
‘De spijker’ van Zhang Yueran genomineerd voor de Filter Vertaalprijs 2024

‘De spijker’ van Zhang Yueran genomineerd voor de Filter Vertaalprijs 2024

De Filter Vertaalprijs is een jaarlijkse prijs die door een jury wordt toegekend aan de meest bijzondere vertaling van het afgelopen jaar. Een belangrijk criterium voor de beoordeling is de…

Lees verder >