Afgelopen zaterdag verscheen er in de Volkskrant een interview met auteur en econoom Bas van Bavel naar aanleiding van zijn recent verschenen boek De onzichtbare hand. Een belangrijk werk over de opkomst en neergang van vrije markteconomieën door de eeuwen heen. Van de vroegmiddeleeuwse bloeitijd van Irak, de Italiaanse steden ten tijde van de Renaissance tot de Gouden Eeuw van Antwerpen en de wereld van nu. In gesprek met journalist Koen Haegens vertelt de auteur in het bijzonder over de toenemende koopkracht in Nederland en de gevaren van de alsmaar groter wordende kloof tussen de armen en rijken.

Ondanks het feit dat de huidige Nederlandse economie met meer dan drie procent per jaar aan het groeien is, stelt Bas van Bavel dat de markt uiteindelijk zal bezwijken onder groeiende ongelijkheid in vermogen. Net als andere vrijmarkteconomieën uit het verleden volgen wij ‘dezelfde fatale cyclus van opkomst, bloei – en verval.’ En dit verval is niet te wijten aan invloed van buitenaf. ‘De markt helpt zichzelf om zeep.’

Van Bavel legt uit dat markten aanvankelijk nog meer groei genereren: ‘Ze belonen initiatief en ondernemerschap en stimuleren arbeidsdeling. Maar markten zorgen tegelijkertijd voor groeiende ongelijkheid in vermogen. Dat is het moment dat rijke elites, zoals de Hollandse regenten, de markt gaan kapen.’ De rijke elites krijgen vervolgens twee van de drie productiefactoren in handen. Een gevaarlijk scenario: de rest van de bevolking blijft dan enkel achter met haar vermogen arbeid te leveren. Dit maakt deze groep buitengewoon afhankelijk.

Het toekomstbeeld dat Van Bavel schetst is volgens hemzelf echter niet onvermijdelijk: ‘Het is nog niet te laat, maar dan moeten we nu wel heel snel in beweging komen.’

Lees hier het volledige interview met Bas van Bavel.


Over De onzichtbare hand:

Het is een sprookje dat onze markteconomie een onmisbare voorwaarde voor welvaart en rechtsstaat is. Dat weet de internationaal gezaghebbende Nederlandse economisch historicus Bas van Bavel onweerlegbaar aan te tonen. Hij toetst de abstracte beweringen van de economen genadeloos aan de historische werkelijkheid. De vrije markt, die aanvankelijk breed werd omarmd, blijkt na enige tijd de welvaartsgroei juist te remmen: nieuwe economische elites veroveren met hun rijkdom politieke en juridische macht en sluiten nieuwkomers buiten. De ongelijkheid neemt toe, investeringen nemen af. Zo ging het tijdens de vroegmiddeleeuwse bloeitijd van Irak, in de Italiaanse steden ten tijde van de Renaissance, en ook in de Gouden Eeuw van Antwerpen en Amsterdam. En in onze tijd zal het niet anders zijn. Door ons vast te ketenen aan het Angelsaksische marktmodel hebben we onze eigen mogelijkheden om een neergaande cyclus te stuiten ernstig beknot.

‘[Van Bavel schetst] een verhaal van opkomst en neergang waarin, net als in de Griekse tragedies, de elementen die de hoofdrolspelers grootsheid brachten hen uiteindelijk ook in de afgrond doen storten.’
Branko Milanović, auteur van Wereldwijde ongelijkheid

Bas van Bavel (1964), opgeleid als historicus, is faculteitshoogleraar transities van economie en samenleving aan de Universiteit Utrecht. Hij schreef het boek Manors and Markets, over de sociaal-economische geschiedenis van de Nederlanden in de Middeleeuwen, en talrijke artikelen over marktontwikkeling, ongelijkheid en welvaartsgroei, meestal vanuit een langetermijnperspectief. Daarnaast geeft hij leiding aan Instituties voor Open Samenlevingen, een van de multidisciplinaire speerpunten van de Universiteit Utrecht.

 

 

Ook interessant



‘De vertrouweling’ van Ariëtte Dekker uitgebreid besproken in de media

‘De vertrouweling’ van Ariëtte Dekker uitgebreid besproken in de media

Ariëtte Dekker schetst in De vertrouweling een waanzinnig gedetailleerd beeld over Sam van Deventer (aldus de Volkskrant), die een belangrijke rol speelde in het leven van het echtpaar Kröller-Müller. In…

Lees verder >
Uitgeverij Prometheus standaard afbeelding

Eva Cukier te gast in Buitenhof over ‘Ruzland’

Eva Cukier was zondag 16 juni te gast bij Twan Huys in Buitenhof naar aanleiding van het verschijnen van haar boek Ruzland. Ze vertelde hier over haar boek en haar…

Lees verder >
‘De spijker’ van Zhang Yueran genomineerd voor de Filter Vertaalprijs 2024

‘De spijker’ van Zhang Yueran genomineerd voor de Filter Vertaalprijs 2024

De Filter Vertaalprijs is een jaarlijkse prijs die door een jury wordt toegekend aan de meest bijzondere vertaling van het afgelopen jaar. Een belangrijk criterium voor de beoordeling is de…

Lees verder >
Shortlist Boerhaave Biografieprijs 2024 bekendgemaakt

Shortlist Boerhaave Biografieprijs 2024 bekendgemaakt

De Boerhaave Biografieprijs is een driejaarlijkse prijs voor de beste Nederlandse biografie over een wetenschapper, ter beschikking gesteld door Rijksmuseum Boerhaave te Leiden. De winnaar ontvangt € 2500 en de…

Lees verder >
●●●● in NRC en bespreking in De Groene Amsterdammer voor ‘De steden, de mensen’ van Auke van der Woud

●●●● in NRC en bespreking in De Groene Amsterdammer voor ‘De steden, de mensen’ van Auke van der Woud

Auke van der Woud is bekend geworden met zijn diepgaande historische analyses van de maatschappelijke veranderingen in de negentiende en vroege twintigste eeuw in Nederland. Eerder besprak hij bijvoorbeeld al…

Lees verder >
‘Ik ben vrij’ van Lale Gül komt binnen op tweede plek in Bestseller 60

‘Ik ben vrij’ van Lale Gül komt binnen op tweede plek in Bestseller 60

Het nieuwste boek van bestsellerauteur Lale Gül, Ik ben vrij, verscheen vorige week dinsdag en kwam deze week meteen binnen op de tweede plek in de Bestseller 60. Ook haar…

Lees verder >
‘Tegen beter weten in’ van Alban Mik •••• in NRC

‘Tegen beter weten in’ van Alban Mik •••• in NRC

Het debuut van auteur Alban Mik, de verhalenbundel Tegen beter weten in, werd afgelopen vrijdag uitgebreid besproken in NRC door recensent Judith Eiselin. In haar recensie analyseert Eiselin verschillende verhalen…

Lees verder >
Lale Gül te gast bij Sophie & Jeroen over haar nieuwe boek ‘Ik ben vrij’

Lale Gül te gast bij Sophie & Jeroen over haar nieuwe boek ‘Ik ben vrij’

Gisteren verscheen het tweede boek van bestsellerauteur Lale Gül: Ik ben vrij. Hierin vertelt ze hoe haar leven volkomen veranderde na het verschijnen van haar eerste boek, Ik ga leven.…

Lees verder >