Vandaag verscheen een interview met Jan Bor in het Nederlands Dagblad naar aanleiding van zijn nieuwe boek Modern modern, dat vandaag bij Uitgeverij Prometheus verschijnt. In het boek bespreekt de filosoof waarom hij vroeger de Verlichting verketterde maar nu juist omarmt en het als fundament van onze cultuur ziet.

‘We waren verward. Ik sta nog met mijn kleine teen in de oorlog, in shock door de Holocaust. De moderniteit heeft namelijk ook een ellendige kant die hiertoe kan leiden, door de beheersingsdrang en het mechanistische denken, waarin mens en maatschappij als een machine worden gezien. De moderniteit, die we op één lijn met de Verlichting plaatsten, wilden we niet (…) Maar door het verwerpen van de Verlichting spraken we onszelf tegen, want we deden juist een beroep op de vrijheid. Dat doen postmoderne filosofen ook: zij maken gebruik van de vrijheid die de Verlichting bracht en zien zichzelf als autonoom. De moderniteit is dus niet voorbij.’

De Verlichting is volgens Bor nog altijd actueel, het proces gaat immer door en is onbegrensd: ‘De Verlichting kun je zien als een voortdurend verzet tegen onderdrukkende tendensen in de samenleving. Dat betekent dat de Verlichting dus nooit voltooid is, het is werk in uitvoering (…) Wie anderen beperkt, is ­onderdrukkend bezig. Dat is dus geen ­vrijheid. Jouw vrijheid en uniciteit laat mijn ­vrijheid toe. Dat is een wonder, een ­mysterie.’

U leest het hele interview hier terug.


Over Modern modern:

De vraag in welke cultuur we leven houdt de gemoederen bezig. en de vraag naar urgentie wint, nu we vrijwillig – ja – onze gegevens op de digitale straat leggen en deze vervolgens worden gebruikt om ons gedrag te controleren. Een serieuze bedreiging voor onze vrijheid.

De postmoderne verwarring ligt intussen alweer achter ons. We bevinden ons nog steeds in de moderne cultuur. Gelukkig maar, want behalve bedreigingen biedt deze ook grote kansen. Om erachter te komen waarin het moderne ervan ligt, maakt Bor een wandeling door het hooggebergte van onze cultuur. De nadruk daarbij valt op de drie omwentelingen – in de filosofie, de kunsten en de fysica – die na 1900 hebben plaatsgevonden en die, alle drie, tot een update van onze moderne beschaving leidden. Vandaar de titel Modern modern.

De vrijheid die onze cultuur voorstaat zal steeds weer bevochten moeten worden. Dat is de geest van de Verlichting als het hart van de moderne cultuur.

Jan Bor (1946) is filosoof. Hij publiceerde onder meer De verbeelding van het denken, waarvan meer dan 100.000 exemplaren werden verkocht, Een (nieuwe) geschiedenis van de filosofie, Wat is wijsheid? en Mondriaan filosoof. In 2016 verscheen zijn laatste boek, OnZen.

‘Jan Bor is iemand die een kast vol filosofieboeken aan het praten krijgt.’

Wim Brands, VPRO Boeken

‘Jan Bor is een begeesterd spreker. Hij is beweeglijk – ook in zijn denken.’

Filosofie Magazine

‘Bor weet bij de lezer een authentieke filosofische ervaring op te roepen.’

NRC Handelsblad

Ook interessant



‘De vertrouweling’ van Ariëtte Dekker uitgebreid besproken in de media

‘De vertrouweling’ van Ariëtte Dekker uitgebreid besproken in de media

Ariëtte Dekker schetst in De vertrouweling een waanzinnig gedetailleerd beeld over Sam van Deventer (aldus de Volkskrant), die een belangrijke rol speelde in het leven van het echtpaar Kröller-Müller. In…

Lees verder >
Uitgeverij Prometheus standaard afbeelding

Eva Cukier te gast in Buitenhof over ‘Ruzland’

Eva Cukier was zondag 16 juni te gast bij Twan Huys in Buitenhof naar aanleiding van het verschijnen van haar boek Ruzland. Ze vertelde hier over haar boek en haar…

Lees verder >
‘De spijker’ van Zhang Yueran genomineerd voor de Filter Vertaalprijs 2024

‘De spijker’ van Zhang Yueran genomineerd voor de Filter Vertaalprijs 2024

De Filter Vertaalprijs is een jaarlijkse prijs die door een jury wordt toegekend aan de meest bijzondere vertaling van het afgelopen jaar. Een belangrijk criterium voor de beoordeling is de…

Lees verder >
Shortlist Boerhaave Biografieprijs 2024 bekendgemaakt

Shortlist Boerhaave Biografieprijs 2024 bekendgemaakt

De Boerhaave Biografieprijs is een driejaarlijkse prijs voor de beste Nederlandse biografie over een wetenschapper, ter beschikking gesteld door Rijksmuseum Boerhaave te Leiden. De winnaar ontvangt € 2500 en de…

Lees verder >
●●●● in NRC en bespreking in De Groene Amsterdammer voor ‘De steden, de mensen’ van Auke van der Woud

●●●● in NRC en bespreking in De Groene Amsterdammer voor ‘De steden, de mensen’ van Auke van der Woud

Auke van der Woud is bekend geworden met zijn diepgaande historische analyses van de maatschappelijke veranderingen in de negentiende en vroege twintigste eeuw in Nederland. Eerder besprak hij bijvoorbeeld al…

Lees verder >
‘Ik ben vrij’ van Lale Gül komt binnen op tweede plek in Bestseller 60

‘Ik ben vrij’ van Lale Gül komt binnen op tweede plek in Bestseller 60

Het nieuwste boek van bestsellerauteur Lale Gül, Ik ben vrij, verscheen vorige week dinsdag en kwam deze week meteen binnen op de tweede plek in de Bestseller 60. Ook haar…

Lees verder >
‘Tegen beter weten in’ van Alban Mik •••• in NRC

‘Tegen beter weten in’ van Alban Mik •••• in NRC

Het debuut van auteur Alban Mik, de verhalenbundel Tegen beter weten in, werd afgelopen vrijdag uitgebreid besproken in NRC door recensent Judith Eiselin. In haar recensie analyseert Eiselin verschillende verhalen…

Lees verder >
Lale Gül te gast bij Sophie & Jeroen over haar nieuwe boek ‘Ik ben vrij’

Lale Gül te gast bij Sophie & Jeroen over haar nieuwe boek ‘Ik ben vrij’

Gisteren verscheen het tweede boek van bestsellerauteur Lale Gül: Ik ben vrij. Hierin vertelt ze hoe haar leven volkomen veranderde na het verschijnen van haar eerste boek, Ik ga leven.…

Lees verder >