Afgelopen maandag verscheen er een interview in de Volkskrant met Klaas van Berkel naar aanleiding van zijn nieuwe boek Een en al illusies. 

In het interview legt van Berkel zijn idee ‘functionele illusies’ uit: ‘illusie kan ook heel mooie, prettige en nuttige dingen opleveren’:

‘Bijvoorbeeld de illusie dat de universiteit een academische gemeenschap is. In die verwachting ben ik echt teleurgesteld. Als geschiedschrijver van de Groningse universiteit nam ik kennis van de hooggestemde idealen waarmee hoogleraren en studenten tijdens de Duitse bezetting uitdrukking gaven aan hun verlangen naar een betere toekomst. Er werd gesproken over ‘de geest van Ter Apel’, een verwijzing naar de academische conferentie die daar in 1940 was belegd. Van dat elan was na korte tijd niet meer zoveel meer over. De huidige universiteit zie ik dan ook niet als academische gemeenschap.’

U leest het hele interview hier terug.


Over Een en al illusies:

De mens bouwt zijn bestaan op illusies. Maatschappelijk succes, wetenschappelijke kennis, vriendschap, een gemeenschap waar we bij horen, onze identiteit – vroeg of laat komen we erachter dat we ons een voorstelling hebben gemaakt van iets wat niet bestaat. En als we het niet zelf ontdekken, komt er wel een historicus die aantoont dat alles maar een illusie was. Klaas van Berkel is zo’n historicus. Gedurende zijn loopbaan heeft hij menigmaal zulke ‘ontdekkingen’ gedaan en in deze bundel zijn tien essays van zijn hand verzameld die rond deze thematiek cirkelen. Over een natuurfilosoof die dacht dat hij bevriend was met René Descartes, maar merkt dat die vriendschap niets waard is als de Fransman niet wil erkennen iets van anderen te hebben overgenomen; een zeventiende-eeuwse vernufteling die denkt dat hij in Rome iets tot stand kan brengen waartoe de Italianen zelf niet in staat zijn; een achttiende-eeuwse filosoof die waarschuwt tegen de zoektocht naar het onbekende Zuidland; een twintigste-eeuwse socioloog die de werkelijkheid achter de verschijnselen wil weergeven maar moet ervaren dat dat niet kan. Maar steeds blijft de vraag: als onze wereld op illusies berust, hoe komt het dan dat we op basis daarvan toch iets van beschaving hebben opgebouwd?

Klaas van Berkel (1953) studeerde geschiedenis en filosofie aan de Rijksuniversiteit Groningen en was werkzaam in Utrecht, Heerlen, San Diego en Harvard. Hij is momenteel als hoogleraar geschiedenis verbonden aan de Rijksuniversiteit Groningen. Van zijn hand verschenen eerder bij Prometheus Academische illusies. De Groningse universiteit in een tijd van crisis, bezetting en herstel, 1930-1950 (2005) en De stem van de wetenschap. Geschiedenis van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen, 1808-2008 (2 delen, 2008-2011).

 

Ook interessant



Shortlist Boerhaave Biografieprijs 2024 bekendgemaakt

Shortlist Boerhaave Biografieprijs 2024 bekendgemaakt

De Boerhaave Biografieprijs is een driejaarlijkse prijs voor de beste Nederlandse biografie over een wetenschapper, ter beschikking gesteld door Rijksmuseum Boerhaave te Leiden. De winnaar ontvangt € 2500 en de…

Lees verder >
●●●● in NRC en bespreking in De Groene Amsterdammer voor ‘De steden, de mensen’ van Auke van der Woud

●●●● in NRC en bespreking in De Groene Amsterdammer voor ‘De steden, de mensen’ van Auke van der Woud

Auke van der Woud is bekend geworden met zijn diepgaande historische analyses van de maatschappelijke veranderingen in de negentiende en vroege twintigste eeuw in Nederland. Eerder besprak hij bijvoorbeeld al…

Lees verder >
‘Ik ben vrij’ van Lale Gül komt binnen op tweede plek in Bestseller 60

‘Ik ben vrij’ van Lale Gül komt binnen op tweede plek in Bestseller 60

Het nieuwste boek van bestsellerauteur Lale Gül, Ik ben vrij, verscheen vorige week dinsdag en kwam deze week meteen binnen op de tweede plek in de Bestseller 60. Ook haar…

Lees verder >
‘Tegen beter weten in’ van Alban Mik •••• in NRC

‘Tegen beter weten in’ van Alban Mik •••• in NRC

Het debuut van auteur Alban Mik, de verhalenbundel Tegen beter weten in, werd afgelopen vrijdag uitgebreid besproken in NRC door recensent Judith Eiselin. In haar recensie analyseert Eiselin verschillende verhalen…

Lees verder >
Lale Gül te gast bij Sophie & Jeroen over haar nieuwe boek ‘Ik ben vrij’

Lale Gül te gast bij Sophie & Jeroen over haar nieuwe boek ‘Ik ben vrij’

Gisteren verscheen het tweede boek van bestsellerauteur Lale Gül: Ik ben vrij. Hierin vertelt ze hoe haar leven volkomen veranderde na het verschijnen van haar eerste boek, Ik ga leven.…

Lees verder >
Karin Amatmoekrim met ‘In wat voor land leef ik eigenlijk?’ op shortlist Brusseprijs 2024

Karin Amatmoekrim met ‘In wat voor land leef ik eigenlijk?’ op shortlist Brusseprijs 2024

In wat voor land leef ik eigenlijk? Anil Ramdas, onmogelijk kosmopoliet van Karin Amatmoekrim heeft na een plek op de longlist nu ook de shortlist van de Brusseprijs 2024 weten…

Lees verder >
●●●●● in NRC voor ‘Een driebenig paard’ van Bohumil Hrabal

●●●●● in NRC voor ‘Een driebenig paard’ van Bohumil Hrabal

NRC-recensent Michel Krielaars las Een driebenig paard van de Tsjechische schrijver Bohumil Hrabal en waardeert het werk met maar liefst de maximale vijf ballen. Krielaars bespreekt uitgebreid de schrijfstijl en…

Lees verder >
‘Schrijversmythen’ van Sander Bax besproken in de media

‘Schrijversmythen’ van Sander Bax besproken in de media

Sander Bax schreef met Schrijversmythen een nieuwe literatuurgeschiedenis van de moderne Nederlandse literatuur aan de hand van verschillende typologieën van het schrijverschap. Elke periode heeft haar eigen mythe, van antiburger…

Lees verder >