‘De kwetsbare welvaart van Nederland’ in Trouw: ‘De grote omslag in duurzaamheid’

Vandaag publiceerde Trouw een groot artikel over De kwetsbare welvaart van Nederland van Harry Lintsen, Frank Vervaart, Jan Pieter Smits en John Grin. De kwetsbare welvaart van Nederland vertelt het fascinerende verhaal van de manieren waarop de samenleving in de afgelopen tweehonderd jaar de problemen rond welvaart en duurzaamheid wist op te lossen. En hoe men zich soms door de gekozen oplossingen geconfronteerd zag met weer nieuwe problemen. Klimaatverandering, economische crisis, uitputting van grondstoffen, werkloosheid, verlies aan biodiversiteit. Dit zijn de keerzijden van het huidige, welvarende Nederland. Het boek is het eindproduct van een jarenlange samenwerking tussen meerdere universiteiten en het CBS.

In het artikel schets wetenschapsjournalist Esther Bijlo van Trouw een opgetogen beeld bij het jaar 1959 wanneer de eerste winkelgalerij werd geopend in Helmond en Nederland nog redelijk in balans op het gebied van duurzaamheid. Dat laatste veranderde snel door het explosieve gebruik van grondstoffen en fossiele brandstoffen die de Nederlandse economie een boost gaven.

De omslag vindt plaats rond 1960 vertellen Lintsen en Grin aan Trouw. ‘Deels was deze ontwikkeling al wel bekend natuurlijk, maar dat het allemaal zo samenviel heeft ons wel verwonderd’, vertelt Lintsen. ‘Rond 1960 is de extreme armoede opgelost. De huisvesting is sterk verbeterd. De welvaart is niet buitensporig, mensen leven een sober maar degelijk bestaan. Er is nog niet erg ingeteerd op het natuurlijk kapitaal.’ Echter beginnen tegelijkertijd nieuwe problemen op te komen, aldus Lintsen. ‘De steur is dan al verdwenen uit de rivieren, de zalm ook. De waterkwaliteit is niet overal goed en plaatselijk is er luchtverontreiniging.’

Op gebieden als landbouw, consumptie en het huishouden maakte de maatschappij grote veranderingen mee na 1960 die al een tijdje op zich lieten wachten, zegt Grin. Zo kwam de HEMA bijvoorbeeld met goedkopere huishoudelijke producten van plastic en kwam het landbouwbeleid na de Tweede Wereldoorlog op gang.

De auteurs blijven in ieder geval optimistisch over de toekomst en is ook duidelijk in het boek te zien dat diepgaande veranderingen soms decennia in beslag kunnen nemen. Lintsen haalt de elektriciteitssector aan die ‘reageerden zeer terughoudend op experimenten met energie uit wind en zon. De sector is later opengebroken, niet met het doel hernieuwbare energie te stimuleren, maar toen ontstond wel ruimte voor nieuwe energiebronnen.’

Klik hier om het volledige artikel te lezen.

Ook verscheen er vandaag een interview met Harry Lintsen en Frank Vervaart in het Eindhovens Dagblad. Klik hier om dit interview te lezen.

Over De kwetsbare welvaart van Nederland:

Klimaatverandering, economische crisis, uitputting van grondstoffen, werkloosheid, verlies aan biodiversiteit… Dit zijn de keerzijden van het huidige, welvarende Nederland. Maar dergelijke problemen zijn zeker niet uniek voor onze moderne tijd. Ook in het verleden worstelden de Nederlanders met de vraagstukken van welvaart, welzijn en duurzaamheid. Denk aan de armoede, de bedreiging van de volksgezondheid, de woningnood, de strijd tegen het water. Bovendien waren er in elke generatie groepen die zich zorgen maakten over de verandering van het landschap en de verontreiniging van bodem, lucht en water.
De kwetsbare welvaart van Nederland vertelt het fascinerende verhaal van de manieren waarop de samenleving in de afgelopen tweehonderd jaar de problemen rond welvaart en duurzaamheid wist op te lossen. En hoe men zich soms door de gekozen oplossingen geconfronteerd zag met weer nieuwe problemen.
Nederland staat ook vandaag de dag voor de uitdaging om zijn hulpbronnen voor de komende generaties in stand te houden. We hebben grote ambities: een overschakeling op hernieuwbare energiebronnen en het hergebruik van alle materialen en producten. Kunnen we met het oog op een duurzame toekomst leren van de geschiedenis?

Harry Lintsen (1949) is emeritus hoogleraar techniekgeschiedenis aan de Technische Universiteit Eindhoven. Frank Veraart (1970) is techniekhistoricus aan de Technische Universiteit Eindhoven. Jan-Pieter Smits (1966) is hoogleraar duurzaamheid aan de Technische Universiteit Eindhoven en senior statistisch onderzoeker bij het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). John Grin (1961) is hoogleraar systeeminnovaties aan de Universiteit van Amsterdam.