In de nacht van donderdag 21 januari op vrijdag 22 januari was Margriet van der Heijden te gast bij het NPO Radio1 programma Focus, een nachtelijk programma over wetenschap. De aanleiding was de net verschenen dubbelbiografie die van der Heijden schreef over Paul Ehrenfest en Tatiana Afanassjewa. In de uitzending vertelt ze over de bijzondere levens van deze wetenschappers, hun internationale netwerk van natuurkundigen, over de successen en de tegenslagen en hun vriendschap met Albert Einstein.

U luistert de uitzending hier terug.


Over Denken is verrukkelijk:

Paul Ehrenfest groeide op in een joods middenstandsgezin in Wenen. Tatiana Afanassjewa kwam uit een welgestelde familie in Petersburg. Hun liefde voor de natuurwetenschappen bracht hen aan het begin van de twintigste eeuw bij elkaar en voerde hen naar Leiden.
Daar bouwde de wervelende Ehrenfest een enorm internationaal netwerk van natuurkundigen op. Afanassjewa werkte – noodgedwongen – vooral thuis tussen de kinderen aan de warmteleer en dacht na over meetkundeonderwijs en hoe je kinderen kunt ‘leren denken’. En terwijl Europa steeds duisterder werd, bloeide het lichte ‘Russische’ huis dat Afanassjewa had ontworpen op tot een oase voor denkers uit de hele wereld. Op de lange gastenlijst op de muur van de logeerkamer staan de namen van zestien Nobelprijswinnaars, onder wie Niels Bohr en natuurlijk Albert Einstein, Ehrenfests beste vriend.

De afgelopen jaren dook Margriet van der Heijden in archieven voor haar verhaal over Ehrenfest en Afanassjewa en over hun microkosmos, die uit elkaar viel toen Hitler in 1933 aan de macht kwam. In Engeland hoorde Einstein, op de vlucht, hoe Ehrenfest zich van het leven had beroofd. Afanassjewa moest verder zonder haar professor die ‘dansend voor het schoolbord’ de natuurkunde betoverend had gemaakt.


Margriet van der Heijden is deeltjesfysicus, opgeleid bij cern bij Genève en wetenschapsjournalist. Ze schrijft over wis- en natuurkunde voor vooral nrc Handelsblad, schreef non-fictiekinderboeken zoals De wiskundetrompet en geeft les aan Amsterdam University College.

Ook interessant



‘De spijker’ van Zhang Yueran genomineerd voor de Filter Vertaalprijs 2024

‘De spijker’ van Zhang Yueran genomineerd voor de Filter Vertaalprijs 2024

De Filter Vertaalprijs is een jaarlijkse prijs die door een jury wordt toegekend aan de meest bijzondere vertaling van het afgelopen jaar. Een belangrijk criterium voor de beoordeling is de…

Lees verder >
Shortlist Boerhaave Biografieprijs 2024 bekendgemaakt

Shortlist Boerhaave Biografieprijs 2024 bekendgemaakt

De Boerhaave Biografieprijs is een driejaarlijkse prijs voor de beste Nederlandse biografie over een wetenschapper, ter beschikking gesteld door Rijksmuseum Boerhaave te Leiden. De winnaar ontvangt € 2500 en de…

Lees verder >
●●●● in NRC en bespreking in De Groene Amsterdammer voor ‘De steden, de mensen’ van Auke van der Woud

●●●● in NRC en bespreking in De Groene Amsterdammer voor ‘De steden, de mensen’ van Auke van der Woud

Auke van der Woud is bekend geworden met zijn diepgaande historische analyses van de maatschappelijke veranderingen in de negentiende en vroege twintigste eeuw in Nederland. Eerder besprak hij bijvoorbeeld al…

Lees verder >
‘Ik ben vrij’ van Lale Gül komt binnen op tweede plek in Bestseller 60

‘Ik ben vrij’ van Lale Gül komt binnen op tweede plek in Bestseller 60

Het nieuwste boek van bestsellerauteur Lale Gül, Ik ben vrij, verscheen vorige week dinsdag en kwam deze week meteen binnen op de tweede plek in de Bestseller 60. Ook haar…

Lees verder >
‘Tegen beter weten in’ van Alban Mik •••• in NRC

‘Tegen beter weten in’ van Alban Mik •••• in NRC

Het debuut van auteur Alban Mik, de verhalenbundel Tegen beter weten in, werd afgelopen vrijdag uitgebreid besproken in NRC door recensent Judith Eiselin. In haar recensie analyseert Eiselin verschillende verhalen…

Lees verder >
Lale Gül te gast bij Sophie & Jeroen over haar nieuwe boek ‘Ik ben vrij’

Lale Gül te gast bij Sophie & Jeroen over haar nieuwe boek ‘Ik ben vrij’

Gisteren verscheen het tweede boek van bestsellerauteur Lale Gül: Ik ben vrij. Hierin vertelt ze hoe haar leven volkomen veranderde na het verschijnen van haar eerste boek, Ik ga leven.…

Lees verder >
Karin Amatmoekrim met ‘In wat voor land leef ik eigenlijk?’ op shortlist Brusseprijs 2024

Karin Amatmoekrim met ‘In wat voor land leef ik eigenlijk?’ op shortlist Brusseprijs 2024

In wat voor land leef ik eigenlijk? Anil Ramdas, onmogelijk kosmopoliet van Karin Amatmoekrim heeft na een plek op de longlist nu ook de shortlist van de Brusseprijs 2024 weten…

Lees verder >
●●●●● in NRC voor ‘Een driebenig paard’ van Bohumil Hrabal

●●●●● in NRC voor ‘Een driebenig paard’ van Bohumil Hrabal

NRC-recensent Michel Krielaars las Een driebenig paard van de Tsjechische schrijver Bohumil Hrabal en waardeert het werk met maar liefst de maximale vijf ballen. Krielaars bespreekt uitgebreid de schrijfstijl en…

Lees verder >