De moeder de vrouw is het thema van de Boekenweek 2019. Onlangs verscheen het schitterende boek Moederskinderen van Jan Fontijn. In De Groene Amsterdammer schreef recensent Christiaan Weijts dat het thema het sterkst naar voren komt in het nieuwe boek van Jan Fontijn.

In Moederskinderen gaat Fontijn op zoek naar de wijze waarop een aantal prominente mannelijke schrijvers de band met hun moeder hebben beleefd en beschreven. Dat klinkt strak filosofisch, maar Weijts prijst de losse aanpak van Fontijn:

‘In alle schrijvers en denkers die hij te berde brengt, vooral historische, is er iets afwijkends aan de moederrelatie. Er zijn er met dode moeders, met spoorslags verdwenen moeders, met ontbrekende of verdwenen vaders, of zonen die verstoken zijn van moederliefde. Dat klinkt systematischer dan het is, want ondanks het consciëntieuze is dit werk juist heel vrij en los gecomponeerd.’

Ondanks alle grote auteurs en ideeën die Fontijn aanhaalt, blijft Moederskinderen een erg persoonlijk verhaal:

‘Maar je blijft overal voelen dat er iets op het spel staat, dat dit niet zomaar een literair-historische studie is. Heel sober meldt hij op de laatste pagina dat hij vijf jaar lang vijf dagen op de divan van de psychoanalyse lag, maar dat hij uiteindelijk meer troost en inzicht vond in de twee jaar dat hij aan dit boek werkte. Ruim vóór de CPNB het thema bekendmaakte. Dat lees je er dan ook in gunstige zin aan af.’

U kunt het hele artikel in De Groene Amsterdammer hier teruglezen.


Over Moederskinderen:

Het was voor Jan Fontijn een schok van herkenning toen hij Stendhals emotionele beschrijving las over de dood van diens moeder. Het herinnerde hem aan de nauwe band die hij als kind met zijn eigen moeder had en hoe die band door haar verschrikkelijke dood werd verbroken.

Deze lees- en levenservaring was voor Fontijn aanleiding op zoek te gaan naar de wijze waarop een aantal prominente mannelijke schrijvers de band met hun moeder hebben beleefd en beschreven. Helder en beknopt weet hij de hoogte- en dieptepunten van de moeder-zoonrelatie te beschrijven. Zo komen in Moederskinderen buitenlandse auteurs als Paul Léautaud, Michel Houellebecq, Charles Baudelaire, Rainer Maria Rilke, Friedrich Nietzsche, Marcel Proust en André Gide aan bod. Maar ook Nederlandstalige auteurs zijn met Gerard Reve, Herman Gorter, Jan Hanlo, Martinus Nijhoff, Frederik van Eeden, Lodewijk van Deyssel en de Belgische Maurice Gilliams goed vertegenwoordigd.

‘Moederskinderen’ noemt hij die door hem gekozen schrijvers, omdat de moederliefde of het intens verlangen daarnaar zo dominant in hun leven en werk aanwezig is. Hun relatie met hun moeder is vaak ontroerend en navrant en is voor Jan Fontijn meer dan eens aanleiding om die te verbinden met zijn eigen relatie met zijn moeder.

Er zijn ook schrijvers die hun moeder nooit gekend hebben en leden onder dat gemis. Het boek sluit af met een korte schets van de wijze waarop psychiaters H.C. Halberstadt-Freud, Sigmund Freud en Georg Groddeck de relatie tussen moeder en zoon beschouwden.

Jan Fontijn (1936) is neerlandicus en literatuurwetenschapper. Hij is de biograaf van Frederik van Eeden. Tot zijn omvangrijke oeuvre behoort onder andere Opgebouwd uit hetzelfde. Broers en zusters in de literatuur.

 

Ook interessant



Zomerinterview in NRC met Annet Mooij

Zomerinterview in NRC met Annet Mooij

Van Annet Mooij verscheen in november vorig jaar Alles gaat op vroeger terug, de biografie van Ischa Meijer. In een interview in NRC ging zij in gesprek met Jaap Cohen,…

Lees verder >
Dick Welsink in De Taalstaat over Daan Zonderland

Dick Welsink in De Taalstaat over Daan Zonderland

In De Taalstaat van NPO Radio 1 draait het allemaal om taal. Radiomaker Frits Spits interviewt bekende schrijvers en dichters, en vragen over taal worden beantwoord. Afgelopen zaterdag was Dick…

Lees verder >
Interview Carolien Boender in Reformatorisch Dagblad

Interview Carolien Boender in Reformatorisch Dagblad

Historicus Carolien Boender sloot zich na haar master in 2014 aan bij een groep wetenschappers die zich opnieuw bezig gingen houden met de periode 1750-1850 in de Nederlandse geschiedenis. Zelf…

Lees verder >
Interview met Lale Gül in Trouw

Interview met Lale Gül in Trouw

Aan de hand van de tien geboden werd Lale Gül door Arjan Visser geïnterviewd voor Trouw. Afgelopen mei verscheen Ik ben vrij, het tweede boek van deze schrijfster, bekend van…

Lees verder >
•••• in NRC voor ‘De wentelende eeuw’ van Niek van Sas

•••• in NRC voor ‘De wentelende eeuw’ van Niek van Sas

Niek van Sas, oud-hoogleraar geschiedenis, neemt in zijn nieuwe boek De wentelende eeuw de lezer mee door de veelbewogen negentiende eeuw van Nederland. Dit doet hij aan de hand van…

Lees verder >
Uitgeverij Prometheus standaard afbeelding

Marijn Kruk in de media

Voormalig correspondent en journalist Marijn Kruk neemt in zijn onlangs verschenen boek Opstand de lezer mee door het Europa anno nu, waar rechts-populistische bewegingen steeds meer in populariteit toenemen. Voor…

Lees verder >
Uitgeverij Prometheus standaard afbeelding

‘Caledonian Road’ van Andrew O’Hagan ••••• in NRC

De Schotse schrijver Andrew O’Hagan schreef in zijn roman Caledonian Road over de Londense upper class en zijn twijfelachtige handel en zaken. NRC-recensent Michel Krielaars las het boek en waardeerde het met…

Lees verder >
Michael Cunningham in de media en te gast in De Balie

Michael Cunningham in de media en te gast in De Balie

Michael Cunningham beschrijft in zijn nieuwe boek Dag een kleinschalig maar intens gezinsdrama, heel iets anders dan de familiesaga over eerdere generaties die hij in eerste instantie voor ogen had.…

Lees verder >