Pien van der Hoeven te gast bij Nieuwsuur

Afgelopen vrijdag was Pien van der Hoeven te gast bij Nieuwsuur om haar boek Spoken toe te lichten. Spoken is een onderzoek naar de rol van nepnieuws tijdens de oorlogen in Vietnam, Koeweit en Irak. Nepnieuws werd gebruikt om de Amerikaanse bevolking te overtuigen van de noodzaak van oorlogsvoering.

Als voorbeeld wordt er een fragment uitgezonden waarin de vijftienjarige Nayirah de Amerikaanse congresleden toespreekt. Van der Hoeven vertelt dat Nayirah hen ‘tot tranen heeft gebracht met haar getuigenis dat de Iraakse bezetters zielige Koeweitse prematuurtjes lieten sterven op de koude ziekenhuisvloer’. De getuigenis was van groot belang voor de stemming over het overgaan op Operatie Desert Storm, die de bevrijding van Koeweit mogelijk maakte. Van der Hoeven vertelt dat een ‘wakkere journalist’ een jaar later een belangrijke ontdekking bekendmaakte: ‘Wat bleek, dit vijftienjarige meisje was de dochter van de Koeweitse ambassadeur in de Verenigde Staten en haar getuigenis was volledig gelogen. Ze was wekenlang klaargestoomd door het pr-bureau dat betaald werd door de Koeweitse regering om de Amerikaanse publieke opinie rijp te maken voor Operatie Desert Storm.’

Tot slot vraagt presentator Jeroen Wollaars ‘hoe wij als kijkers naar persconferenties en media-uitingen van the powers that be zouden moeten kijken?’

Hierop antwoord Van der Hoeven: ‘Het laatste wat ik met mijn boek en mijn kennis wil bereiken is dat iedereen denkt “Ach het is toch allemaal gelogen wat die regeringen te berde brengen en wat de journalistiek die haar deuntje met de leugens meeblaast zegt.”’ Ze concludeert: ‘Het is dus soms waar en soms niet waar en daarom moet de journalistiek zo goed opletten.’

U kunt de aflevering van Nieuwsuur hier terugkijken.

Over Spoken:

De waarheid doet er tegenwoordig niet meer toe in het nieuws, lijkt het wel. Maar was het vroeger beter?
Spoken neemt de lezer mee naar een betrekkelijk recent verleden waarin sociale media nog niet bestonden: de oorlogen die de Amerikanen hebben uitgevochten in Vietnam, Koeweit en Irak. Elke oorlog wordt belicht aan de hand van een fascinerend geval van nepnieuws dat de Amerikaanse bevolking overtuigde van de noodzaak om te vechten. Het nepnieuws over een gevecht op zee dat niet had plaatsgevonden maar wel werd gewroken; het nepnieuws over meer dan driehonderd premature baby’s die op een koude ziekenhuisvloer stierven; en het nepnieuws over de heldhaftige redding van een dappere soldate.
Pien van der Hoeven ontrafelt ragfijn het complexe verleden waarin leugen en waarheid zijn verweven.

Bestel een exemplaar via onze webshop.

Pien van der Hoeven (1967) is historicus en mediaspecialist. Zij schreef onder meer Hoed af voor Marshall en promoveerde aan de Universiteit Leiden op Het succes van een kwaliteitskrant. De ontstaansgeschiedenis van NRC Handelsblad. Ze was verbonden aan de afdeling journalistiek van de Rijksuniversiteit Groningen en doceerde ook aan andere universiteiten.