Onlangs verscheen in Het Parool een interview met Victor Kal waarin hij vertelt over zijn boek De list van SpinozaIn dit boek gaat Kal in tegen het beeld van een liberale, bijna moderne filosoof, dat zich de afgelopen vijftig jaar rond Spinoza gevormd heeft. Volgens Kal is ‘geen ander beeld van deze Amsterdamse dwarsdenker zo onjuist’:

‘Spinoza is geen filosoof van de liberale moderne wereld, maar bij uitstek een politiek en psychologisch denker die het fascisme als methode ziet om de eenheid en samenhang in de samenleving te beschermen. Mijn motief om het boek te maken is dat ik de gangbare interpretatie van Spinoza wil bestrijden en dat ik wil laten zien wat deze held van de filosofie werkelijk heeft gepresteerd. Spinoza is een conservatief denker die werkelijk inzicht kan bieden in het fascisme zoals dat zich ook vandaag overal in de wereld voordoet.’

Volgens Kal laat Spinoza stapsgewijs zien dat de toekomstfantasie van law and order, denk aan Trump, Baudet of Poetin en hun volgers, ‘als doel heeft de leider in het zadel te houden en het volk onder de duim’.

 

U leest dit interview hier terug.


Spinoza (1632-1677) wordt wel beschouwd als de belangrijkste filosoof die Nederland ooit gekend heeft. Men ziet hem als voorvechter van de individuele vrijheid en van de democratische staat. Niet voor niets besloot de stad Amsterdam een standbeeld voor deze wijsgeer op te richten, met als opschrift: ‘Het doel van de staat is de vrijheid’. De zin is ontleend aan Spinoza’s Theologisch-politiek tractaat. Het boek verscheen precies 350 jaar geleden.

Alleen, klopt deze interpretatie van Spinoza eigenlijk wel? In De list van Spinoza laat filosoof Victor Kal zien dat woorden als ‘vrijheid’ en ‘democratie’ voor Spinoza inderdaad belangrijk zijn, maar in een heel andere richting wijzen dan men meestal denkt. Aan de hand van citaten uit het Theologisch-politiek tractaat bewijst Kal dat Spinoza in dit werk met buitengewoon vernuft een ‘religie’ ontwerpt, in feite een staatsideologie, om het volk daarin met list en bedrog op te sluiten. Stap voor stap maakt Kal de grote ‘gelijkschakeling’ zichtbaar waarvan Spinoza denkt dat je die nodig hebt met het oog op de eenheid van de samenleving. Het ontwerp en de strategie van Spinoza zijn heden aan de orde van de dag, en dat wereldwijd.


Victor Kal (1951) doceert filosofie aan de Universiteit van Amsterdam.

Ook interessant



Uitgeverij Prometheus standaard afbeelding

Booker Prize-winnaar ‘Prophet Song’ van Paul Lynch verschijnt in Nederlandse vertaling

Op 22 maart verschijnt de Nederlandse vertaling van Prophet Song van de Ierse auteur Paul Lynch onder de titel Lied van de profeet. Het werk werd bekroond met de Booker…

Lees verder >
Het drielichamenprobleem van Cixin Liu vanaf 21 maart te zien op Netflix

Het drielichamenprobleem van Cixin Liu vanaf 21 maart te zien op Netflix

Op 21 maart a.s. verschijnt er een Netflix Original-serie van acht afleveringen gebaseerd op de boektrilogie The Three-Body Problem van auteur Cixin Liu. De serie is geproduceerd door David Benioff, D.B. Weiss (beiden…

Lees verder >
Pechtold en Snels te gast in Op1 naar aanleiding van verschijnen ‘Tot uw dienst’

Pechtold en Snels te gast in Op1 naar aanleiding van verschijnen ‘Tot uw dienst’

Afgelopen donderdag verscheen Tot uw dienst van Alexander Pechtold en Bart Snels. Diezelfde avond waren beiden te gast bij Op1, waar ze de aanleiding van het boek bespraken. Pechtold en…

Lees verder >
Uitgeverij Prometheus standaard afbeelding

Veel media-aandacht voor ‘Op het spectrum’ van Koen Bruning

Afgelopen dinsdag verscheen Op het spectrum van Koen Bruning. Het boek vertelt aan de hand van Koens persoonlijke ervaringen hoe het is om in deze samenleving autisme te hebben en…

Lees verder >
‘Die ene melding’ van Wil Thijssen in Op1

‘Die ene melding’ van Wil Thijssen in Op1

Afgelopen maandag werd er in de uitzending van Op1 uitgebreid aandacht besteed aan Die ene melding van Wil Thijssen. Naar aanleiding van het vertrek van Henk van Essen als korpschef…

Lees verder >
***** voor ‘Toneelspelen’ van Sarah Neutkens in Knack

***** voor ‘Toneelspelen’ van Sarah Neutkens in Knack

Afgelopen woensdag kreeg Toneelspelen van Sarah Neutkens vijf sterren van Knack, nadat het boek 6 februari j.l. verscheen. Recensent Marnix Verplancke: ‘Toneelspelen deed me denken aan de zwart-witfilms van de…

Lees verder >
Groot interview met Philip Huff in de Volkskrant naar aanleiding van verschijnen ‘Open’

Groot interview met Philip Huff in de Volkskrant naar aanleiding van verschijnen ‘Open’

Vandaag verschijnt de nieuwe roman van Philip Huff, Open. Naar aanleiding van het verschijnen van zijn nieuwe roman is Huff geïnterviewd door Nathalie Huigsloot. Het interview verscheen afgelopen zaterdag in…

Lees verder >
Uitgeverij Prometheus standaard afbeelding

●●●●● in NRC voor ‘Dag’ van Michael Cunningham

Donderdag 8 februari kreeg Dag van Michael Cunningham vijf ballen in NRC. Recensent Rob van Essen noemt het boek een ‘meesterlijke nieuwe roman van Michael Cunningham over de moeite die…

Lees verder >