Vier sterren voor ‘De avant-gardisten’ in De Volkskrant

Afgelopen vrijdag verscheen een lovende recensie over De avant-gardisten in De Volkskrant. Recensent Karin Veraart beloont het boek met vier sterren en roemt voornamelijk het aanstekelijk enthousiasme van auteur Sjeng Scheijen. ‘Prikkelend en meeslepend beschrijft Scheijen de magie, de verrukking en het drama van de Russische avant-garde.’

Het boek is een levendige en krachtige reconstructie geworden van een eigenaardige periode in de Russische geschiedenis. ‘De fascinatie van de auteur voor deze avant-gardisten, deze vooruitlopers, deze toekomstomhelzers, is vanaf de eerste bladzijde niet alleen invoelbaar maar ook aanstekelijk. De energie, de lol, de ontdekking en ontwikkeling van nieuwe kunstvormen als performance, installatie, conceptueel en abstract werk, parallel aan die waanzinnige maatschappelijke omwenteling – je zou er graag deel van hebben uitgemaakt.’

Het is echter lang niet alleen plezier en lol wat de avant-gardisten karakteriseert, de samenwerking met de Bolsjewieken liep niet goed af. Het leesplezier wordt hier echter niet door gedrukt. ‘Dat is de kern van dit mooie boek: de doem en de magie, de verrukking en het drama van die relatief kortstondige maar intense periode. De onverbloemde liefde van de auteur voor zijn onderwerp is een van de charmes van De avant-gardisten, en waarschijnlijk ook een reden voor de toegankelijkheid ervan.’

U kunt de hele recensie hier teruglezen.

Over De avant-gardisten:

Rusland, oktober 1917. De bolsjewieken grijpen de macht. Rusland en de wereld zullen nooit meer hetzelfde zijn.

Vijf maanden na de revolutie benoemen de nieuwe machthebbers nu wereldberoemde kunstenaars als Kazimir Malevitsj, Vasili Kandinsky, Vladimir Tatlin en Marc Chagall op hoge ambtelijke posten in het zojuist gevormde ‘Volkscommissariaat van Verlichting’. Deze ‘avant-gardisten’ willen de straten en de pleinen, het onderwijs en uiteindelijk de mens zelf opnieuw vormgeven. De verbeelding aan de macht!

Maar de bolsjewieken hebben eigenlijk geen idee wie die door hen aangestelde hemelbestormers en dromers zijn, en de kunstenaars zelf zijn politiek volkomen naïef.

Al snel valt de coalitie tussen bolsjewieken en avant-gardisten uit elkaar. Terwijl de reputatie van deze radicale kunstenaars in Europa groeit, worden zij in de nieuwe Sovjetstaat gemarginaliseerd en onderdrukt. Sommigen emigreren naar Europa, anderen blijven en zinken langzaam weg in het moeras van Stalins terreurstaat.

De avant-gardisten is het eerste boek waarin deze verbijsterende geschiedenis in zijn geheel is beschreven. Gebruikmakend van een ongehoorde hoeveelheid dagboekfragmenten, brieven, memoires en belangrijke nieuwe archiefvondsten, brengt Sjeng Scheijen de dramatische, soms hartverscheurende verhalen van deze kunstenaars weergaloos tot leven.

Sjeng Scheijen (1972) is slavist en specialist Russische kunst van de vroege twintigste eeuw. Zijn biografie van Sergej Diaghilev werd wereldwijd geprezen, en belandde op de eindejaarslijsten van beste boeken van The New York Times, The New Yorker en The Sunday Times.