De Volkskrant plaatste afgelopen zaterdag een interview met Carlo Rovelli, auteur van het vorige week verschenen Het mysterie van de tijd. In zijn nieuwste werk buigt Rovelli zich over de tijd, een begrip dat ook voor de fysicus zelf moeilijk te doorgronden is.

‘De tijd is een van de diepste raadsels van de hedendaagse natuurkunde,’ verklaart Rovelli in het interview. ‘Ik moet bekennen dat ik niet weet of we eruit zullen komen.’ Toch heeft hij een poging gewaagd om de tijd bondig en begrijpelijk voor de algemene lezer samen te vatten, zoals hij dat al eerder deed voor andere prangende fysische vraagstukken in zijn bestseller Zeven korte beschouwingen over natuurkunde. Het werd een wereldhit, en ging meer dan een miljoen keer over de toonbank.

Het begrip tijd is echter andere koek, zelfs voor Rovelli. Wat is dan precies het probleem, vraagt Volkskrant-journalist Martijn van Calmthout zich af: iedereen voelt de tijd toch gewoon verstrijken? ‘Het probleem is dat er geen andere definitie bestaat dan de tijd die we met klokken meten,’ legt Rovelli uit. ‘En die is relatief en lokaal. Het komt erop neer dat er geen universele tijd bestaat.’ Wat de auteur betreft is tijd dan ook geen essentieel onderdeel van de natuurkunde: het is niet nodig voor beweging en verandering. ‘Gebeurtenissen zijn niet verbonden in keurige rijen. Ze zijn als als een strand vol stenen, maar dan ook vol zoenen, oorlogen en vervallende atomen.’

Rovelli denkt dat ons tijdsbesef bestaat doordat we bepaalde gebeurtenissen als belangrijk beschouwen en de rest vergeten. Hierdoor lijkt er een betekenisvol verloop tussen toestanden te bestaan: we herkennen bijvoorbeeld een verleden in voetafdrukken op het strand, terwijl die voorbije toestand in werkelijkheid net zo neutraal is als het heden. De voorbeelden die Rovelli geeft, zijn typerend voor de poëtische en emotionele stijl waarmee hij over de natuurkunde schrijft. ‘Goed schrijven over natuurkunde kunnen maar heel weinig mensen; Carlo Rovelli is een van hen,’ stelt Van Calmthout. ‘Mensen moeten niks van de natuurkunde weten, maar het kan zo mooi zijn als je er wel naar kijkt,’ betoogt de auteur zelf.

Het interview met Carlo Rovelli in de Volkskrant is hier terug te lezen.


Over Het mysterie van de tijd:

Hoe begrijpen we de tijd? Als kind ervaren we de minuten en dagen van ons leven heel anders dan als volwassene; en de natuurkundigen van de achttiende eeuw zagen tijd op een radicaal andere manier dan hun hedendaagse collega’s. De moderne natuurkundige visie op tijd druist namelijk in tegen alle ‘gezond verstand’. Het ʽhedenʼ, bijvoorbeeld, is een illusie. ʽVoorʼ en ʽnaʼ bestaan niet op de schaal van het allerkleinste.

Carlo Rovelli weet dit soort absurditeiten van het heelal te verhelderen in enthousiast, eenvoudig proza. Hij bespreekt niet alleen wát we weten over de structuur van de tijd, maar ook hóe we dat weten – en wat voor ontdekkingen nog in het verschiet liggen. Zo laat hij de lezer, ook al is die een natuurkundeleek, stilstaan bij de wonderbaarlijke, de alledaagse en de schitterende waarheden van de natuur.

Carlo Rovelli (1956) is een autoriteit op het gebied van de kwantumgravitatie. Hij is verbonden aan het centrum voor theoretische natuurkunde van de universiteit van Aix-Marseille. Zijn boek Zeven korte beschouwingen over natuurkunde, over zwarte gaten, relativiteit en elementaire deeltjes, was een wereldwijde bestseller.

‘Nadat hij ons in zijn vorige boek door het heelal leidde, onderneemt Rovelli nu een reis die begint en eindigt bij onszelf, een ontdekkingstocht naar het allergrootste mysterie: wat is tijd?’ La Repubblica

‘Leven wij in de tijd of leeft de tijd in ons? Om daarachter te komen gaan we aan de hand van Carlo Rovelli op zoek naar de tijd, want hij weet als geen ander hoe hij het verstand van zijn lezers kan aanspreken zonder hun hart te vergeten.’ Corriere Della Sera

Over Zeven korte beschouwingen over natuurkunde:

‘Alle natuurkunde en meer in een droomdebuut.’ de Volkskrant *****

‘Poëtische lofzang op de meesterwerken van natuur en natuurkunde.’ NRC Handelsblad *****

 

 

Ook interessant



Shortlist Boerhaave Biografieprijs 2024 bekendgemaakt

Shortlist Boerhaave Biografieprijs 2024 bekendgemaakt

De Boerhaave Biografieprijs is een driejaarlijkse prijs voor de beste Nederlandse biografie over een wetenschapper, ter beschikking gesteld door Rijksmuseum Boerhaave te Leiden. De winnaar ontvangt € 2500 en de…

Lees verder >
●●●● in NRC en bespreking in De Groene Amsterdammer voor ‘De steden, de mensen’ van Auke van der Woud

●●●● in NRC en bespreking in De Groene Amsterdammer voor ‘De steden, de mensen’ van Auke van der Woud

Auke van der Woud is bekend geworden met zijn diepgaande historische analyses van de maatschappelijke veranderingen in de negentiende en vroege twintigste eeuw in Nederland. Eerder besprak hij bijvoorbeeld al…

Lees verder >
‘Ik ben vrij’ van Lale Gül komt binnen op tweede plek in Bestseller 60

‘Ik ben vrij’ van Lale Gül komt binnen op tweede plek in Bestseller 60

Het nieuwste boek van bestsellerauteur Lale Gül, Ik ben vrij, verscheen vorige week dinsdag en kwam deze week meteen binnen op de tweede plek in de Bestseller 60. Ook haar…

Lees verder >
‘Tegen beter weten in’ van Alban Mik •••• in NRC

‘Tegen beter weten in’ van Alban Mik •••• in NRC

Het debuut van auteur Alban Mik, de verhalenbundel Tegen beter weten in, werd afgelopen vrijdag uitgebreid besproken in NRC door recensent Judith Eiselin. In haar recensie analyseert Eiselin verschillende verhalen…

Lees verder >
Lale Gül te gast bij Sophie & Jeroen over haar nieuwe boek ‘Ik ben vrij’

Lale Gül te gast bij Sophie & Jeroen over haar nieuwe boek ‘Ik ben vrij’

Gisteren verscheen het tweede boek van bestsellerauteur Lale Gül: Ik ben vrij. Hierin vertelt ze hoe haar leven volkomen veranderde na het verschijnen van haar eerste boek, Ik ga leven.…

Lees verder >
Karin Amatmoekrim met ‘In wat voor land leef ik eigenlijk?’ op shortlist Brusseprijs 2024

Karin Amatmoekrim met ‘In wat voor land leef ik eigenlijk?’ op shortlist Brusseprijs 2024

In wat voor land leef ik eigenlijk? Anil Ramdas, onmogelijk kosmopoliet van Karin Amatmoekrim heeft na een plek op de longlist nu ook de shortlist van de Brusseprijs 2024 weten…

Lees verder >
●●●●● in NRC voor ‘Een driebenig paard’ van Bohumil Hrabal

●●●●● in NRC voor ‘Een driebenig paard’ van Bohumil Hrabal

NRC-recensent Michel Krielaars las Een driebenig paard van de Tsjechische schrijver Bohumil Hrabal en waardeert het werk met maar liefst de maximale vijf ballen. Krielaars bespreekt uitgebreid de schrijfstijl en…

Lees verder >
‘Schrijversmythen’ van Sander Bax besproken in de media

‘Schrijversmythen’ van Sander Bax besproken in de media

Sander Bax schreef met Schrijversmythen een nieuwe literatuurgeschiedenis van de moderne Nederlandse literatuur aan de hand van verschillende typologieën van het schrijverschap. Elke periode heeft haar eigen mythe, van antiburger…

Lees verder >