Vandaag verscheen er in Historisch Nieuwsblad een mooie bespreking van het recent verschenen boek van econoom Bas van Bavel, De onzichtbare hand. De onzichtbare hand stelt dat het idee dat onze markteconomie een onmisbare voorwaarde is voor welvaart en rechtstaat een sprookje is. Van Bavel toont dit aan door de abstracte beweringen van de economen genadeloos aan de historische werkelijkheid te toetsen. Hij illustreert dit aan de hand van voorbeelden uit de vroegmiddeleeuwse bloeitijd van Irak, de Italiaanse steden ten tijde van de Renaissance en de Gouden Eeuw van Antwerpen en Amsterdam.

Volgens journalist Rob Hartmans bestaat er een grote behoefte om de geschiedenis te zien als een opgaande lijn. ‘Alle oorlogen, genociden en dictaturen ten spijt is de mensheid er nu per saldo beter aan toe dan bijvoorbeeld 200 jaar geleden.’ Volgens Van Bavel is dit echter een fabel. De econoom ontkent de technologische ontwikkeling en de toename van de welvaart absoluut niet, maar ‘het idee dat de wereld steeds vrijer en gelijker wordt is volgens hem een illusie,’ legt Hartmans uit.

Ondanks de toenemende welvaart, zal er volgens Van Bavel ongelijkheid in politieke macht macht ontstaan, net als in het verleden. ‘Er ontstonden […] rijke elites die de politieke macht naar zich toe begonnen te trekken. Dit gaf hun de mogelijkheid de spelregels te wijzigen, waardoor de ongelijkheid steeds groter werd en de economische ontwikkeling stagneerde.’ Van Bavel merkt op dat dit patroon ook zichtbaar begint te worden in de westerse economieën. ‘[Dit] zal grote gevolgen hebben voor de democratische rechtsstaat.’

Lees hier de volledige bespreking in Historisch Nieuwsblad.

Eerder verscheen er een vijf sterren-recensie in NRC en interviews met Bas van Bavel in TrouwAlgemeen Dagblad en de Volkskrant.


Over De onzichtbare hand:

Het is een sprookje dat onze markteconomie een onmisbare voorwaarde voor welvaart en rechtsstaat is. Dat weet de internationaal gezaghebbende Nederlandse economisch historicus Bas van Bavel onweerlegbaar aan te tonen. Hij toetst de abstracte beweringen van de economen genadeloos aan de historische werkelijkheid. De vrije markt, die aanvankelijk breed werd omarmd, blijkt na enige tijd de welvaartsgroei juist te remmen: nieuwe economische elites veroveren met hun rijkdom politieke en juridische macht en sluiten nieuwkomers buiten. De ongelijkheid neemt toe, investeringen nemen af. Zo ging het tijdens de vroegmiddeleeuwse bloeitijd van Irak, in de Italiaanse steden ten tijde van de Renaissance, en ook in de Gouden Eeuw van Antwerpen en Amsterdam. En in onze tijd zal het niet anders zijn. Door ons vast te ketenen aan het Angelsaksische marktmodel hebben we onze eigen mogelijkheden om een neergaande cyclus te stuiten ernstig beknot.

Bas van Bavel (1964), opgeleid als historicus, is faculteitshoogleraar transities van economie en samenleving aan de Universiteit Utrecht. Hij schreef het boek Manors and Markets, over de sociaal-economische geschiedenis van de Nederlanden in de Middeleeuwen, en talrijke artikelen over marktontwikkeling, ongelijkheid en welvaartsgroei, meestal vanuit een langetermijnperspectief. Daarnaast geeft hij leiding aan Instituties voor Open Samenlevingen, een van de multidisciplinaire speerpunten van de Universiteit Utrecht.

Over The Invisible Hand:

‘Zijn terugblik op de wereldgeschiedenis levert een verrassend actueel boek op en een handleiding voor onze toekomst. (…) Bas van Bavel (…) beschrijft in een gedegen, doorwrocht en uitstekend gedocumenteerd boek hoe sterke beschavingen en samenlevingen ontstaan.’
Frank van den Heuvel in Christen Democratische Verkenningen

‘This a beautifully written book, easy to read, which makes it adequate for a wide audience. Above all, it is an original and intellectually challenging piece of scholarly work that breaks new historical grounds.’
Stefano Zamagni in Journal of Economics

‘Van Bavel verdiept met zijn boek het huidige politieke debat en verdient het ook gelezen te worden door al diegenen die de voordelen van de liberale democratie, handelsliberalisering, globalisering en de Europese toenadering koesteren.’
Ton Lansink in Clingendael Spectator

‘[Van Bavel schetst] een verhaal van opkomst en neergang waarin, net als in de Griekse tragedies, de elementen die de hoofdrolspelers grootsheid brachten hen uiteindelijk ook in de afgrond doen storten.’
Branko Milanović, auteur van Wereldwijde ongelijkheid

Ook interessant



‘Ik ben vrij’ van Lale Gül komt binnen op tweede plek in Bestseller 60

‘Ik ben vrij’ van Lale Gül komt binnen op tweede plek in Bestseller 60

Het nieuwste boek van bestsellerauteur Lale Gül, Ik ben vrij, verscheen vorige week dinsdag en kwam deze week meteen binnen op de tweede plek in de Bestseller 60. Ook haar…

Lees verder >
‘Tegen beter weten in’ van Alban Mik •••• in ‘NRC’

‘Tegen beter weten in’ van Alban Mik •••• in ‘NRC’

Het debuut van auteur Alban Mik, de verhalenbundel Tegen beter weten in, werd afgelopen vrijdag uitgebreid besproken in NRC door recensent Judith Eiselin. In haar recensie analyseert Eiselin verschillende verhalen…

Lees verder >
Lale Gül te gast bij ‘Sophie & Jeroen’ over haar nieuwe boek ‘Ik ben vrij’

Lale Gül te gast bij ‘Sophie & Jeroen’ over haar nieuwe boek ‘Ik ben vrij’

Gisteren verscheen het tweede boek van bestsellerauteur Lale Gül: Ik ben vrij. Hierin vertelt ze hoe haar leven volkomen veranderde na het verschijnen van haar eerste boek, Ik ga leven.…

Lees verder >
Karin Amatmoekrim met ‘In wat voor land leef ik eigenlijk?’ op shortlist Brusseprijs 2024

Karin Amatmoekrim met ‘In wat voor land leef ik eigenlijk?’ op shortlist Brusseprijs 2024

In wat voor land leef ik eigenlijk? Anil Ramdas, onmogelijk kosmopoliet van Karin Amatmoekrim heeft na een plek op de longlist nu ook de shortlist van de Brusseprijs 2024 weten…

Lees verder >
●●●●● in ‘NRC’ voor ‘Een driebenig paard’ van Bohumil Hrabal

●●●●● in ‘NRC’ voor ‘Een driebenig paard’ van Bohumil Hrabal

NRC-recensent Michel Krielaars las Een driebenig paard van de Tsjechische schrijver Bohumil Hrabal en waardeert het werk met maar liefst de maximale vijf ballen. Krielaars bespreekt uitgebreid de schrijfstijl en…

Lees verder >
‘Schrijversmythen’ van Sander Bax besproken in de media

‘Schrijversmythen’ van Sander Bax besproken in de media

Sander Bax schreef met Schrijversmythen een nieuwe literatuurgeschiedenis van de moderne Nederlandse literatuur aan de hand van verschillende typologieën van het schrijverschap. Elke periode heeft haar eigen mythe, van antiburger…

Lees verder >
‘Ondernemers in het wild’ van Olivier van Beemen internationaal besproken in de media

‘Ondernemers in het wild’ van Olivier van Beemen internationaal besproken in de media

Olivier van Beemen deed ruim drie jaar onderzoek naar het beleid en bestuur van African Parks, dat natuurgebieden in Afrika beheert en die in verband wordt gebracht met vermeende mishandelingen…

Lees verder >
Pre-order ‘Ik ben vrij’ van Lale Gül via Boekhandel Donner en ontvang een gesigneerd exemplaar

Pre-order ‘Ik ben vrij’ van Lale Gül via Boekhandel Donner en ontvang een gesigneerd exemplaar

Op dinsdag 14 mei a.s. verschijnt het langverwachte nieuwe boek van Lale Gül, die met haar debuutroman Ik ga leven een bestseller schreef en onder andere de NS Publieksprijs 2021…

Lees verder >