Gister verscheen een grote bespreking in Trouw over Tegenover Dostojevksi van Thijs Kleinpaste. In het boek, dat vorige week bij Prometheus verscheen, beschrijft Kleinpaste hoe Fjodor Dostojevski de mens als ‘van nature irrationeel, opvliegend, onredelijk en wreed’ zag. Tegenover Dostojevski is echter niet geschreven om de lezer een literatuur-geschiedenisles te geven, zo schrijft recensent Monica Soeting, maar juist om hedendaagse politieke verschijningen te verklaren:

“Duidelijk is dit essay – want daarom gaat het hier – geboren uit Kleinpastes ergernis aan mensen die zichzelf met ongepaste trots ‘sceptici’ noemen. In werkelijkheid, zegt historicus, publicist en voormalig Amsterdams gemeenteraadslid (D66), zijn deze zelfbenoemde twijfelaars verstokte idealisten, omdat ze kritiek hebben op iedereen behalve op zichzelf. Hun eigen ideeën vinden ze uitmuntend.”

Vandaag de dag hebben we geen gebrek aan mensen die denken zoals Dostojevski. Tegenover Dostojevski is daardoor een zeer eigentijds essay geworden. Kleinpaste geeft ons hedendaags scepticisme een bron, en: “beschouwt Dostojevski als een van de stamvaders van moderne nationalisten die menen te weten wat het ‘volk’ wil. ‘Het volk’, argumenteert Kleinpaste, is een abstract idee dat niet vanuit de dagelijkse werkelijkheid ontstaat, maar door nationalisten eraan wordt opgedrongen, ten koste van die werkelijkheid”.

U kunt het hele artikel hier teruglezen.


Over Tegenover Dostojevski: 

Fjodor Dostojevski is misschien wel de grootste schrijver uit het pantheon van de Russische letteren: een genadeloze criticus van de vooruitgang, van de illusies die de mensheid over zichzelf in het leven roept, en van de mens zelf. Althans, dat is wat vaak over hem wordt gezegd.

Tegenover Dostojevski beweert het tegendeel. Wat Dostojevski verkondigde was vaak weinig meer dan de boodschap van een schreeuwende amateur-profeet, terwijl de schrijvers tegen wie hij tekeerging – ook al zijn ze in vergetelheid geraakt – vaak meer en belangrijker dingen te zeggen hadden.

Tegenover Dostojevski bespreekt drie denkers die weliswaar niet zo beroemd zijn als Dostojevski, maar minstens zoveel aandacht verdienen: Vissarion Belinski, Alexander Herzen en Ivan Toergenjev. Wie? Belinski: de criticus die Dostojevski als piepjonge schrijver ontdekte. Herzen: de essayist die door Dostojevski zeer bewonderd werd. Toergenjev: de schrijver tegen wie Dostojevski zich hevig afzette, maar die hij ook als meerdere erkende. De drie vrienden voerden in hun werk een discussie over de rol van het individu in de geschiedenis. Ze zochten een antwoord op vragen over protest en revolutie, over radicalisme en gematigdheid, en over idealisme en desillusie. Tegenover die gedachtewisseling stond Dostojevski: niet alleen als contrapunt, maar ook als belangrijke getuige.

Thijs Kleinpaste promoveert in de politieke theorie aan de Georgetown Universiteit in Washington D.C. en schrijft met enige regelmaat voor De Groene Amsterdammer. Hij is gespecialiseerd in de ideeëngeschiedenis van de negentiende en twintigste eeuw.

Ook interessant



Mirthe van Doornik geïnterviewd in Het Parool

Mirthe van Doornik geïnterviewd in Het Parool

Afgelopen dinsdag verscheen een interview met Mirthe van Doornik in Het Parool, naar aanleiding van haar nieuwe roman Een tafel bij het raam. Ze vertelt over haar ervaring met long…

Lees verder >
Deepti Kapoor en Esther Verhoef in de VN Detective & Thrillergids

Deepti Kapoor en Esther Verhoef in de VN Detective & Thrillergids

Onlangs verscheen de VN Detective & Thrillergids met onder andere een waardering van vier sterren voor Kapoors Tijd van zonde en vijf sterren voor Verhoefs Alter ego.  Volgens VN is Tijd…

Lees verder >
★★★★ en ★★★★★ voor Yuerans ‘De spijker’

★★★★ en ★★★★★ voor Yuerans ‘De spijker’

Afgelopen zaterdag ontving Zhang Yuerans De spijker vier sterren in de Volkskrant. Yueran wordt geprezen om haar treffende beeldspraak en het geleidelijk omcirkelen van het thema, een stijl kenmerkend voor…

Lees verder >
★★★★ voor Willem Melchings ‘De zelfdenker’ in NRC

★★★★ voor Willem Melchings ‘De zelfdenker’ in NRC

Afgelopen vrijdag verscheen een recensie met vier ballen voor Willem Melchings De zelfdenker in NRC. In de recensie wordt inhoudelijk ingegaan op het gedachtegoed van Karel van het Reve en Melchings…

Lees verder >
Herman Tjeenk Willink te gast bij Buitenhof

Herman Tjeenk Willink te gast bij Buitenhof

Herman Tjeenk Willink was afgelopen zondag te gast bij Buitenhof om zijn nieuwe boek Het Tij tegen te bespreken. In de uitzending uit en onderbouwt de oud-politicus zijn zorgen over…

Lees verder >
Frits van Oostrom presenteert ‘De Reynaert’ bij afscheid van Universiteit Utrecht

Frits van Oostrom presenteert ‘De Reynaert’ bij afscheid van Universiteit Utrecht

Afgelopen vrijdag verscheen De Reynaert. Leven met een middeleeuws meesterwerk van Frits van Oostrom en nam hij tevens afscheid als universiteitshoogleraar van de Universiteit Utrecht. In totaal was Van Oostrom…

Lees verder >
Ruud Koopmans te gast op NPO Radio 1

Ruud Koopmans te gast op NPO Radio 1

Afgelopen zondag was Ruud Koopmans te gast bij WNL In de kantine op NPO Radio 1, naar aanleiding van zijn nieuwste boek De asielloterij. In de uitzending pleit hij voor…

Lees verder >
★★★★ in Trouw voor Rob Vreekens ‘Een heidens karwei’

★★★★ in Trouw voor Rob Vreekens ‘Een heidens karwei’

Vorige week woensdag ontving Een heidens karwei van Rob Vreeken een lovende recensie met maar liefst vier sterren in Trouw. Een week eerder besprak Vreeken het boek in zijn bijbehorende…

Lees verder >