Gister verscheen een grote bespreking in Trouw over Tegenover Dostojevksi van Thijs Kleinpaste. In het boek, dat vorige week bij Prometheus verscheen, beschrijft Kleinpaste hoe Fjodor Dostojevski de mens als ‘van nature irrationeel, opvliegend, onredelijk en wreed’ zag. Tegenover Dostojevski is echter niet geschreven om de lezer een literatuur-geschiedenisles te geven, zo schrijft recensent Monica Soeting, maar juist om hedendaagse politieke verschijningen te verklaren:

“Duidelijk is dit essay – want daarom gaat het hier – geboren uit Kleinpastes ergernis aan mensen die zichzelf met ongepaste trots ‘sceptici’ noemen. In werkelijkheid, zegt historicus, publicist en voormalig Amsterdams gemeenteraadslid (D66), zijn deze zelfbenoemde twijfelaars verstokte idealisten, omdat ze kritiek hebben op iedereen behalve op zichzelf. Hun eigen ideeën vinden ze uitmuntend.”

Vandaag de dag hebben we geen gebrek aan mensen die denken zoals Dostojevski. Tegenover Dostojevski is daardoor een zeer eigentijds essay geworden. Kleinpaste geeft ons hedendaags scepticisme een bron, en: “beschouwt Dostojevski als een van de stamvaders van moderne nationalisten die menen te weten wat het ‘volk’ wil. ‘Het volk’, argumenteert Kleinpaste, is een abstract idee dat niet vanuit de dagelijkse werkelijkheid ontstaat, maar door nationalisten eraan wordt opgedrongen, ten koste van die werkelijkheid”.

U kunt het hele artikel hier teruglezen.


Over Tegenover Dostojevski: 

Fjodor Dostojevski is misschien wel de grootste schrijver uit het pantheon van de Russische letteren: een genadeloze criticus van de vooruitgang, van de illusies die de mensheid over zichzelf in het leven roept, en van de mens zelf. Althans, dat is wat vaak over hem wordt gezegd.

Tegenover Dostojevski beweert het tegendeel. Wat Dostojevski verkondigde was vaak weinig meer dan de boodschap van een schreeuwende amateur-profeet, terwijl de schrijvers tegen wie hij tekeerging – ook al zijn ze in vergetelheid geraakt – vaak meer en belangrijker dingen te zeggen hadden.

Tegenover Dostojevski bespreekt drie denkers die weliswaar niet zo beroemd zijn als Dostojevski, maar minstens zoveel aandacht verdienen: Vissarion Belinski, Alexander Herzen en Ivan Toergenjev. Wie? Belinski: de criticus die Dostojevski als piepjonge schrijver ontdekte. Herzen: de essayist die door Dostojevski zeer bewonderd werd. Toergenjev: de schrijver tegen wie Dostojevski zich hevig afzette, maar die hij ook als meerdere erkende. De drie vrienden voerden in hun werk een discussie over de rol van het individu in de geschiedenis. Ze zochten een antwoord op vragen over protest en revolutie, over radicalisme en gematigdheid, en over idealisme en desillusie. Tegenover die gedachtewisseling stond Dostojevski: niet alleen als contrapunt, maar ook als belangrijke getuige.

Thijs Kleinpaste promoveert in de politieke theorie aan de Georgetown Universiteit in Washington D.C. en schrijft met enige regelmaat voor De Groene Amsterdammer. Hij is gespecialiseerd in de ideeëngeschiedenis van de negentiende en twintigste eeuw.

Ook interessant



‘Kromme ploeg’ van Itamar Vieira Junior op shortlist International Booker Prize 2024

‘Kromme ploeg’ van Itamar Vieira Junior op shortlist International Booker Prize 2024

De shortlist van de International Booker Prize 2024 is op 9 april bekendgemaakt: zes boeken zijn genomineerd voor de prestigieuze prijs die elk jaar wordt uitgereikt aan het beste boek…

Lees verder >
‘In wat voor land leef ik eigenlijk?’ van Karin Amatmoekrim genomineerd voor E. du Perronprijs 2022-2023

‘In wat voor land leef ik eigenlijk?’ van Karin Amatmoekrim genomineerd voor E. du Perronprijs 2022-2023

Wij feliciteren Karin Amatmoekrim van harte met de nominatie voor de E. du Perronprijs! Donderdag jl. werd bekendgemaakt welke boeken dit jaar genomineerd zijn voor de E. du Perronprijs. In…

Lees verder >
Moormann en Van Rookhuijzen ontvangen Homerusprijs voor ‘De Akropolis van Athene’

Moormann en Van Rookhuijzen ontvangen Homerusprijs voor ‘De Akropolis van Athene’

Afgelopen weekend werd de Homerusprijs 2024 uitgereikt aan De Akropolis van Athene. Het Nederlands Klassiek Verbond beloonde het door Eric Moormann en Janric van Rookhuijzen geschreven boek met de prijs,…

Lees verder >
‘In wat voor land leef ik eigenlijk?’ van Karin Amatmoekrim op longlist Brusseprijs 2024

‘In wat voor land leef ik eigenlijk?’ van Karin Amatmoekrim op longlist Brusseprijs 2024

Vandaag werd de longlist voor de Brusseprijs van 2024 bekendgemaakt. In wat voor land leef ik eigenlijk? Anil Ramdas, onmogelijk kosmopoliet van Karin Amatmoekrim werd geselecteerd voor de longlist van…

Lees verder >
Maak kans op een stedentrip naar Kopenhagen bij aankoop laatste deel Serie Q ‘Eén raam, geen sleutel’ van Jussi Adler-Olsen

Maak kans op een stedentrip naar Kopenhagen bij aankoop laatste deel Serie Q ‘Eén raam, geen sleutel’ van Jussi Adler-Olsen

Onlangs verscheen de vertaling van het laatste deel van de populaire thrillerreeks Serie Q van Jussi Adler-Olsen. Eén raam, geen sleutel is het tiende deel in de reeks die draait…

Lees verder >
Tom Lanoye uitgebreid in de media naar aanleiding van première ‘Lady+Lord MacBeth’

Tom Lanoye uitgebreid in de media naar aanleiding van première ‘Lady+Lord MacBeth’

Tom Lanoye was afgelopen week uitgebreid in het nieuws naar aanleiding van zijn bekroning met de Prijs der Nederlandse Letteren. Dit nieuws volgde kort op de verschijning van Lanoyes nieuwste…

Lees verder >
‘Toneelspelen’ van Sarah Neutkens besproken in ‘Trouw’ en ‘Het Parool’

‘Toneelspelen’ van Sarah Neutkens besproken in ‘Trouw’ en ‘Het Parool’

De nieuwste roman van schrijfster Sarah Neutkens is afgelopen weekend meermaals besproken in de media. Neutkens’ onconventionele manier van schrijven viel in de smaak bij Trouw en Het Parool. Zo…

Lees verder >
Joke Hermsen, Marian Donner en Miriam Rasch op longlist Hypatiaprijs 2024

Joke Hermsen, Marian Donner en Miriam Rasch op longlist Hypatiaprijs 2024

Afgelopen week werd de longlist van de Hypatiaprijs 2024 bekendgemaakt. Maar liefst drie titels die verschenen bij Prometheus maken kans op de tweejaarlijkse prijs. Onder een andere hemel van Joke…

Lees verder >