‘Engelen uit Europa’ besproken in Historisch Nieuwsblad
Engelen uit Europa van Hans van der Jagt is door Ewout Klei besproken in het septembernummer van Historisch Nieuwsblad.
Klei benoemt de brede opzet die Engelen uit Europa volgens hem heeft, door de vele niet-Europese bronnen. Zoals Indonesische, Surinaamse en Antiliaanse archieven.
‘Begin dit jaar verschenen enkele studies over de Indonesische Onafhankelijkheidsoorlog (1945-1949), die bewezen dat Nederland structureel extreem geweld gebruikte in Indonesië. Maar deze oorlog staat niet op
zichzelf, zo laat Engelen uit Europa zien.’
Naast Historisch Nieuwsblad spraken ook NRC, De Groene Amsterdammer en Nederlands Dagblad lovend over Engelen in Europa.
Imperialisme en moraal lijkt een tegenstelling. Militair geweld en kolonisatie gaan moeilijk samen met sociaal beleid en progressieve democratische ideeën. Toch geloofde een voorhoede van Europese bestuurders en intelligentsia rond 1900 heilig in deze paradox. Deze ‘ethici’ probeerden het koloniale systeem van binnenuit te hervormen.
Gouverneur-generaal en minister A.W.F. Idenburg was de opmerkelijke belichaming van het Nederlands ‘ethisch-imperialisme’. Vooruitstrevende idealen over democratie, economische welvaart en zelfstandigheid voor Nederlands-Indië en Suriname vielen samen met hard militair ingrijpen, behoudzucht en internationale machtspolitiek.
De latere Indonesische schrijver Pramoedya Ananta Toer gaf Idenburg de ironiserende bijnaam ‘het engelengezicht van Europa’. De zachtmoedige antirevolutionair Idenburg stond symbool voor de dubbele moraal van goedbedoelende bestuurders uit Europa. Zijn beleid vormde de prelude op een bloedige onafhankelijkheidsoorlog die hij juist had willen voorkomen.
Hans van der Jagt is historicus. Hij promoveerde aan de Vrije Universiteit Amsterdam en is gespecialiseerd in de geschiedenis van het kolonialisme en de geopolitieke verhoudingen. Hij werkte als universitair docent aan de Universiteit Utrecht en als adviseur bij het ministerie van Defensie. Thans is hij werkzaam bij de Adviesraad Internationale Vraagstukken.
