Groot artikel in De Groene Amsterdammer over ‘Heuvels van het paradijs’

Vandaag verscheen een groot artikel in De Groene Amsterdammer over het recent verschenen boek Heuvels van het paradijs van Mineke Schipper. In het boek onderzoekt Schipper mythen en verhalen over mannelijke en vrouwelijke macht en onmacht, over wederzijdse angsten en verlangens, afgunst en woede.

‘Dit boek heeft mij de ogen verder geopend voor mannenangsten,’ schrijft Christien Brinkgreven in het artikel. ‘Mythen geven op een aangenaam onomwonden manier gestalte aan die welig tierende angsten en jaloezieën. Ze geven inzicht in die ondergrondse wereld van krachtige emoties en van de pogingen tot overheersing, indamming en destructie van vrouwen die iets kunnen wat zij, mannen, niet kunnen: baren. Vrouwen moeten beteugeld worden. (…) Schipper noemt talrijke ‘containermetaforen’ van de vrouw als kruik en pot waar de deksel stevig op moet, het slot bewaakt, de sleutel in handen van mannen. Hier is mannelijke controle nodig, anders heerst er chaos. De mannelijke rede tegenover de vrouwelijke woestheid: het zijn oude beelden die nog altijd voortleven, onder de oppervlakte van het moderne leven.’

Het volledige artikel is hier terug te lezen.

Over Heuvels van het paradijs:

Sinds mensenheugenis is het vrouwelijk lichaam begeerd, bewonderd, gebruikt en misbruikt, en de reclame kan niet zonder. Mannen en vrouwen hebben elkaar altijd nodig gehad, maar waarom kregen mannen meer macht dan vrouwen? Antwoorden op die vraag hebben alles te maken met anatomie. Door de eeuwen heen hebben vooral mannelijke vertellers, kunstenaars en geleerden hun licht laten schijnen op lichaamsdelen die ze niet hadden: borsten, baarmoeders en vulva’s. Ook de populaire cultuur is er altijd dol op geweest.

De vrouwelijke sekse heeft, naast menselijk leven en seksuele lust, angsten gebaard: angst voor de magie van tepels, maagdenvlies en menstruatiebloed. Angst voor duistere gangen vol schrikbarende begeerte, waarin het meest kwetsbare mannelijke deel heldhaftig zijn weg moest zoeken. Angst voor afhankelijkheid van moeders en andere vrouwen. Bij wijze van geruststelling heeft de mythologie mannelijke scheppers bedacht en is vrouwen de toegang tot openbare functies vaak ontzegd vanwege hun ‘afwijkende’ anatomie.

Wie zich in deze rijkgeschakeerde erfenis van macht en onmacht verdiept, raakt bevangen door intens medelijden met de mensheid. Dit onthullende (en soms hilarische) werelderfgoed biedt niet alleen helder inzicht in de wereld van vóór #MeToo, maar ook in de manier waarop we, bewust of onbewust, vandaag nog vaak met elkaar omgaan.

Mineke Schipper (1938) is emeritus hoogleraar interculturele literatuurwetenschap aan de Universiteit Leiden. Ze schreef tal van boeken op haar vakgebied, en drie romans. Voor haar over de hele wereld vertaalde Trouw nooit een vrouw met grote voeten kreeg zij de Eurekaprijs. Haar vorige boek, Bloot of bedekt. Van niets om het lijf naar strak in het pak, verscheen in 2015.

Over Trouw nooit een vrouw met grote voeten:

‘Waardevol, informatief, zorgvuldig en uniek. (…) Wekt evenveel bewondering als verwondering.’ NRC Handelsblad

Over Bloot of bedekt:

‘Mineke Schipper heeft een pakkend en veelomvattend boek geschreven over de feiten en fictie van lichaamsbedekking door de eeuwen heen.’ J.M. Coetzee

‘Ongelofelijk genuanceerd, (…) prachtig verteld. (…) Een accuraat en invloedrijk boek.’ The Sunday Guardian