Groot interview met Iris Sommer in Trouw

Vorige week verscheen in Trouw een groot interview met Iris Sommer over haar nieuwe boek De zeven zintuigen: over waarnemen en onwaarnemen. In het boek betoogt Sommer dat de écht onbevangen persoon niet bestaat: ‘de hersenen voegen altijd iets toe aan je waarnemingen. Meestal een supersnelle, onbewuste associatie’.

Volgens Sommer is het onmogelijk om de dingen om ons heen neutraal waar te nemen. Onze zintuiglijke waarnemingen worden altijd al, bewust of onbewust, geïnterpreteerd door onze hersenen:

‘Jouw hersenen maken onbewust een voorselectie van samenhangen die zon proces van associatie in werking zetten. Je kunt er weinig aan doen dat dit gebeurt. De thalamus filtert je waarnemingen, en de hippocampus maakt een afspiegeling van wat we denken dat er om ons heen gebeurt en vergelijkt die waarnemingen met wat we eerder opgevangen hebben’.

We filteren alles wat we in de wereld tegenkomen en geven zo onbewust weinig tot geen aandacht aan alles wat ‘niet nieuw, niet van betekenis en niet bedreigend is’. Dit is noodzakelijk, maar ook enigszins spijtig. Bewust zijn van de manier waarop we onwaarnemen kan de wereld ‘opnieuw voor ons openen’.

Verder bespreekt Sommer in het interview de invloed van geloof en cultuur op onze zintuigen. U kunt het artikel hier teruglezen.

Over De zeven zintuigen:

Iris Sommer neemt je mee op twee reizen – door het fascinerende verhaal over onze zintuigen én door Mumbai, de zinnenprikkelende stad bij uitstek. Haarscherp legt ze uit hoe we beschermd worden tegen overprikkeling; hoe we slechts een deel waarnemen met onze zintuigen en de rest aanvullen vanuit onze achtergrond. Je leest waarom baby’s makkelijker iets nieuws proeven dan peuters, waarom je op een zomeravond nog wel de kleur blauw ziet, maar geen rood of groen meer. Waarom je als koukleum de kachel thuis juist lager moet zetten. Hoe je pijn waarneemt en wat je daartegen kunt doen. Ze vertelt waarom langzame aanraking erotisch is. Dat er een zintuig is dat je eigen lichaam waarneemt en hoe het mogelijk is dat een mens van twee meter lang op twee smalle voeten zijn balans kan houden. Zelfs het mysterieuze zesde zintuig komt aan de orde. De belangrijkste boodschap van De zeven zintuigen is dat je altijd jezelf meeneemt wanneer je de wereld om je heen waarneemt: je eigen verwachtingen, je eigen vermoedens en je eigen vooroordelen.

Professor Iris Sommer (1970) is psychiater en neurowetenschapper, verbonden aan het Universitair Medisch Centrum Groningen. Eerder schreef ze de bestseller Haperende hersenen.