Klaas Landsman bij Radio 1 België over ’toeval’ en Stephen Hawking

Afgelopen weekend was Klaas Landsman te horen bij Radio 1 België naar aanleiding van zijn veelbesproken nieuwe boek, Naar alle onwaarschijnlijkheid. In dit boek stelt Landsman de vraag of alles wel logisch te verklaren is en hoe we toeval kunnen en moeten interpreteren.

In het interview spreekt Landsman over de wereldberoemde natuurkundige Stephen Hawking, die onlangs overleed. Zo vertelt hij dat hij op de sterfdag van Stephen Hawking een college gaf dat hij anders niet gaf, over Hawkings eerste stelling die het bestaan van de oerknal bewijst. ‘Dat was wel heel bijzonder. Ik was ook zeer geëmotioneerd, omdat ik hem ook heel lang heb meegemaakt in Cambridge.’ Maar was dat dan toeval?

Landsman illustreert het begrip toeval met een persoonlijke anekdote. ‘Ik maakte een keer een wandeling van negen uur op een fjord in Noorwegen. En ik was op de top en ineens kwam een heel dichte mist. Kort voor die mist opkwam zag ik rechts en links een afgrond van een kilometer. Ik dacht: of ik val en dan ben ik dood, of ik moet hier overnachten en dan vries ik dood. En toen werd ik gered door vier Noorse wandelaars. Dat bleken de enigen te zijn die die dag ook die wandeling hadden ondernomen.’

Dit is volgens Landsman wat veel mensen toeval zouden noemen, een coïncidentie, in wetenschappelijke bewoording. ‘Er zijn twee verhaallijnen’, vertelt Landsman, ‘een halve debiel die zo’n wandeling waagt zonder enige voorbereiding en die Noorse wandelaars die heel ervaren waren, die ook die wandeling gepland hadden. En dat ontmoet elkaar.’ Mensen zien dit vaak als een teken van iets hogers, maar Landsmans conclusie is: ‘Je moet er nuchter over zijn. Het is gewoon echt toevallig. Niemand heeft mij beschermd. Ik ben gered, maar niet door een beschermengel.’

Eerder verscheen er al een interview met de auteur in Nederlands Dagblad en in de Volkskrant, Trouw en bij Met het Oog op Morgen en bij Spijkers met Koppen, er verscheen een blog over het boek Naar alle onwaarschijnlijkheid.

Over Naar alle onwaarschijnlijkheid:

Wat is toeval? Bestaat het? Hoe moeten we toeval interpreteren? Is alles logisch te verklaren, of is er meer tussen hemel en aarde? In dit boek kijken we naar toevallige ontmoetingen, ongelukken, de vermeende sleutel tot de ware identiteit van Shakespeare, de perfecte afstemming van de kosmos die leven mogelijk maakt, de grondslagen van de kwantummechanica en de richting van de tijd, Darwins evolutietheorie, de filosofie van de vrije wil, en ten slotte de vraag of Jezus een toevallige verschijning of een noodzakelijk fenomeen was.
In zijn nieuwste boek geeft mathematisch fysicus Klaas Landsman zowel een verhelderende inleiding als een ferme visie op al deze onderwerpen, die iedereen met belangstelling voor wetenschap en levensbeschouwing zal raken en op nieuwe gedachten zal brengen.

Klaas Landsman (1963) is hoogleraar mathematische fysica aan de Radboud Universiteit Nijmegen en was eerder verbonden aan de universiteiten van Amsterdam, Cambridge en Hamburg.

Over Requiem voor Newton (2005):

‘Een groots drama der denkbeelden, dat mij vanaf bladzijde 1 aan de haren naar bladzijde 340 heeft meegesleept zonder een moment los te laten.’ F.A. Muller, NRC Handelsblad