Afgelopen week stond in De Groene Amsterdammer een bespreking van De list van Spinoza van Victor Kal. Recensent Martijn Buijs noemt Spinoza ‘strikt genomen allesbehalve liberaal, maar een conservatieve machtsdenker. Kals ambitie reikt echter verder dan een geschiedenisles. Hij is uit op een filosofische confrontatie met dit machtsdenken.’ Volgens Buijs wijst Kal ‘met enige durf maar met zorgvuldige distantie op de curieuze verwantschap van Spinoza’s politieke gedachtenmotieven met bepaalde elementen van het fascisme’.

U leest het artikel hier terug.


Over De list van Spinoza:

Spinoza (1632-1677) wordt wel beschouwd als de belangrijkste filosoof die Nederland ooit gekend heeft. Men ziet hem als voorvechter van de individuele vrijheid en van de democratische staat. Niet voor niets besloot de stad Amsterdam een standbeeld voor deze wijsgeer op te richten, met als opschrift: ‘Het doel van de staat is de vrijheid’. De zin is ontleend aan Spinoza’s Theologisch-politiek tractaat. Het boek verscheen precies 350 jaar geleden.

Alleen, klopt deze interpretatie van Spinoza eigenlijk wel? In De list van Spinoza laat filosoof Victor Kal zien dat woorden als ‘vrijheid’ en ‘democratie’ voor Spinoza inderdaad belangrijk zijn, maar in een heel andere richting wijzen dan men meestal denkt. Aan de hand van citaten uit het Theologisch-politiek tractaat bewijst Kal dat Spinoza in dit werk met buitengewoon vernuft een religie ontwerpt, in feite een staatsideologie, om het volk daarin met list en bedrog op te sluiten. Stap voor stap maakt Kal de grote gelijkschakeling zichtbaar waarvan Spinoza denkt dat je die nodig hebt met het oog op de eenheid van de samenleving. Het ontwerp en de strategie van Spinoza zijn heden aan de orde van de dag, en dat wereldwijd.


Victor Kal (1951) doceert filosofie aan de Universiteit van Amsterdam.

Ook interessant



Maral Noshad Sharifi op shortlist Hebban Debuutprijs 2024

Maral Noshad Sharifi op shortlist Hebban Debuutprijs 2024

Citroeninkt van Maral Noshad Sharifi is dit jaar een van de genomineerden voor de Hebban Debuutprijs. De lezerscommunity Hebban.nl organiseert jaarlijks de Hebban Debuutprijs, een aanmoedigingsprijs voor debutanten, gericht op…

Lees verder >
‘De vertrouweling’ van Ariëtte Dekker uitgebreid besproken in de media

‘De vertrouweling’ van Ariëtte Dekker uitgebreid besproken in de media

Ariëtte Dekker schetst in De vertrouweling een waanzinnig gedetailleerd beeld over Sam van Deventer (aldus de Volkskrant), die een belangrijke rol speelde in het leven van het echtpaar Kröller-Müller. In…

Lees verder >
Eva Cukier te gast in Buitenhof over ‘Ruzland’

Eva Cukier te gast in Buitenhof over ‘Ruzland’

Eva Cukier was zondag 16 juni te gast bij Twan Huys in Buitenhof naar aanleiding van het verschijnen van haar boek Ruzland. Ze vertelde hier over haar boek en haar…

Lees verder >
‘De spijker’ van Zhang Yueran genomineerd voor de Filter Vertaalprijs 2024

‘De spijker’ van Zhang Yueran genomineerd voor de Filter Vertaalprijs 2024

De Filter Vertaalprijs is een jaarlijkse prijs die door een jury wordt toegekend aan de meest bijzondere vertaling van het afgelopen jaar. Een belangrijk criterium voor de beoordeling is de…

Lees verder >
Shortlist Boerhaave Biografieprijs 2024 bekendgemaakt

Shortlist Boerhaave Biografieprijs 2024 bekendgemaakt

De Boerhaave Biografieprijs is een driejaarlijkse prijs voor de beste Nederlandse biografie over een wetenschapper, ter beschikking gesteld door Rijksmuseum Boerhaave te Leiden. De winnaar ontvangt € 2500 en de…

Lees verder >
●●●● in NRC en bespreking in De Groene Amsterdammer voor ‘De steden, de mensen’ van Auke van der Woud

●●●● in NRC en bespreking in De Groene Amsterdammer voor ‘De steden, de mensen’ van Auke van der Woud

Auke van der Woud is bekend geworden met zijn diepgaande historische analyses van de maatschappelijke veranderingen in de negentiende en vroege twintigste eeuw in Nederland. Eerder besprak hij bijvoorbeeld al…

Lees verder >
‘Ik ben vrij’ van Lale Gül komt binnen op tweede plek in Bestseller 60

‘Ik ben vrij’ van Lale Gül komt binnen op tweede plek in Bestseller 60

Het nieuwste boek van bestsellerauteur Lale Gül, Ik ben vrij, verscheen vorige week dinsdag en kwam deze week meteen binnen op de tweede plek in de Bestseller 60. Ook haar…

Lees verder >
‘Tegen beter weten in’ van Alban Mik •••• in NRC

‘Tegen beter weten in’ van Alban Mik •••• in NRC

Het debuut van auteur Alban Mik, de verhalenbundel Tegen beter weten in, werd afgelopen vrijdag uitgebreid besproken in NRC door recensent Judith Eiselin. In haar recensie analyseert Eiselin verschillende verhalen…

Lees verder >