Vandaag verscheen een artikel in Vrij Nederland over het nieuwe boek van Bas Heijne: Mens/Onmens. Carel Peeters bespreekt het essay uitgebreid en prijst de manier waarop Heijne de lezer uitdaagt en confronteert met zijn of haar eigen vooringenomenheid en zelfgenoegzaamheid. Ondanks onze verlichte idealen staan wij egoïstisch en vol vooroordelen in de samenleving:

‘Met name in het derde en laatste deel van Mens/onmens weet Heijne een laag in de menselijke geest aan te boren waar het niet prettig toeven is. Daar bevindt zich alles waardoor we ons primair laten leiden, ook wie denkt dat hij altijd rationeel te werk gaat. Hoezeer we ook kinderen van de rationele Verlichting zijn, de ‘nieuwe kennis over onze biologie heeft ons laten zien dat wij allesbehalve rationele wezens zijn, dat wij vaak impulsief denken, veel te snel ons oordeel klaar hebben en propvol vooroordelen zitten.’

Heijne propageert een nieuwe houding tegenover politiek en maatschappij, en illustreert deze aan de hand van de Bergrede: ‘Een tekst waarin Jezus ‘lijkt te zeggen dat een mens die het zichzelf niet werkelijk moeilijk maakt, niet tegen zijn eigen aandriften durft in te gaan, die zijn eigen opvattingen, zelfs zijn eigen “identiteit”, niet wil bevragen, niet echt een waardevol leven leidt – niet echt een mens is, eerder een onmens.’

Hier is Heijne volgens Peeters in topvorm: ‘Dan is het bij elke alinea alsof Heijne een schop in je hoofd steekt om het zaakje daar eens flink om te spitten. Hij heeft het dan over de vraag of er een manier is om de tegenstellingen die hij zojuist heeft beschreven en geanalyseerd, te overbruggen (…) Heijne bereikt in het laatste deel van Mens/onmens grote hoogte wanneer hij, nadat hij het doodlopende wij-zij-denken heeft besproken, bij de Bergrede uitkomt. Daarin vraagt Jezus om een zeker ‘zelfverlies’ – om het opzoeken van de vijand, om het enigszins loslaten van de eigen identiteit, om het poreus maken van de eigen identiteit – waarmee ruimte wordt gemaakt voor anderen, voor die ‘zij.’’

U leest het hele artikel hier terug.


Over Mens/Onmens:

Wat is waar – wat de feiten je vertellen of wat je wilt geloven?

Wie ben je – een vrij individu, of zoek je houvast in de groep tegen de rest?

Steeds beter weten we hoe de mens in elkaar steekt. We weten waarom we geneigd zijn in hokjes te denken, waarom we liever verbroederen met mensen die op ons lijken dan met vreemden. En ook hoe gemakkelijk mensen gemanipuleerd kunnen worden, via sociale media en door politici.

In Mens/Onmens onderzoekt gelauwerd essayist en columnist Bas Heijne de grote obsessies van onze tijd: waarheid en identiteit. In een heldere stijl stelt hij de vragen waar het om gaat: hoe kunnen we solidair zijn in een wereld die steeds meer versplinterd is, waarin iedereen op zoek is naar iets groters en het algemeen belang het zo vaak aflegt tegen het eigenbelang?

Mens/Onmens is een scherp, persoonlijk essay over hoe je mens kunt zijn in een gepolariseerde wereld.

Bas Heijne  is de auteur van essays als Onredelijkheid (2007), Moeten wij van elkaar houden (2011) en Onbehagen (2016). Hij is vast verbonden aan nrc Handelsblad. In 2017 kreeg hij de P.C. Hooft-prijs voor zijn gehele oeuvre.

Ook interessant



Shortlist Boerhaave Biografieprijs 2024 bekendgemaakt

Shortlist Boerhaave Biografieprijs 2024 bekendgemaakt

De Boerhaave Biografieprijs is een driejaarlijkse prijs voor de beste Nederlandse biografie over een wetenschapper, ter beschikking gesteld door Rijksmuseum Boerhaave te Leiden. De winnaar ontvangt € 2500 en de…

Lees verder >
●●●● in NRC en bespreking in De Groene Amsterdammer voor ‘De steden, de mensen’ van Auke van der Woud

●●●● in NRC en bespreking in De Groene Amsterdammer voor ‘De steden, de mensen’ van Auke van der Woud

Auke van der Woud is bekend geworden met zijn diepgaande historische analyses van de maatschappelijke veranderingen in de negentiende en vroege twintigste eeuw in Nederland. Eerder besprak hij bijvoorbeeld al…

Lees verder >
‘Ik ben vrij’ van Lale Gül komt binnen op tweede plek in Bestseller 60

‘Ik ben vrij’ van Lale Gül komt binnen op tweede plek in Bestseller 60

Het nieuwste boek van bestsellerauteur Lale Gül, Ik ben vrij, verscheen vorige week dinsdag en kwam deze week meteen binnen op de tweede plek in de Bestseller 60. Ook haar…

Lees verder >
‘Tegen beter weten in’ van Alban Mik •••• in NRC

‘Tegen beter weten in’ van Alban Mik •••• in NRC

Het debuut van auteur Alban Mik, de verhalenbundel Tegen beter weten in, werd afgelopen vrijdag uitgebreid besproken in NRC door recensent Judith Eiselin. In haar recensie analyseert Eiselin verschillende verhalen…

Lees verder >
Lale Gül te gast bij Sophie & Jeroen over haar nieuwe boek ‘Ik ben vrij’

Lale Gül te gast bij Sophie & Jeroen over haar nieuwe boek ‘Ik ben vrij’

Gisteren verscheen het tweede boek van bestsellerauteur Lale Gül: Ik ben vrij. Hierin vertelt ze hoe haar leven volkomen veranderde na het verschijnen van haar eerste boek, Ik ga leven.…

Lees verder >
Karin Amatmoekrim met ‘In wat voor land leef ik eigenlijk?’ op shortlist Brusseprijs 2024

Karin Amatmoekrim met ‘In wat voor land leef ik eigenlijk?’ op shortlist Brusseprijs 2024

In wat voor land leef ik eigenlijk? Anil Ramdas, onmogelijk kosmopoliet van Karin Amatmoekrim heeft na een plek op de longlist nu ook de shortlist van de Brusseprijs 2024 weten…

Lees verder >
●●●●● in NRC voor ‘Een driebenig paard’ van Bohumil Hrabal

●●●●● in NRC voor ‘Een driebenig paard’ van Bohumil Hrabal

NRC-recensent Michel Krielaars las Een driebenig paard van de Tsjechische schrijver Bohumil Hrabal en waardeert het werk met maar liefst de maximale vijf ballen. Krielaars bespreekt uitgebreid de schrijfstijl en…

Lees verder >
‘Schrijversmythen’ van Sander Bax besproken in de media

‘Schrijversmythen’ van Sander Bax besproken in de media

Sander Bax schreef met Schrijversmythen een nieuwe literatuurgeschiedenis van de moderne Nederlandse literatuur aan de hand van verschillende typologieën van het schrijverschap. Elke periode heeft haar eigen mythe, van antiburger…

Lees verder >