‘Aan de hand van de Duitse dichter, snob en erotomaan Rainer Maria Rilke laat filosoof Jan Oegema zien hoe je moet leven.’ Dat schrijft recensente Marjoleine de Vos in NRC Handelsblad over Jan Oegema’s boek Rilke en de Wijsheid. Volgens De Vos moet de lezer leerling willen zijn:

‘Het is makkelijk om dan meteen in een afwerende houding te schieten en over autonome kunst te beginnen, en dat poëzie geen wijsheidsliteratuur is maar juist veelkantig en ongrijpbaar enzovoort – maar dat weet Oegema allemaal ook wel. Dat schrijft hij ook op, dat maakt dit boek tot een verfrissende ervaring.’

De Vos vindt dat Oegema Rilke zowel als leerling als leraar mooi belicht. Oegema ‘heeft een fascinerend boek geschreven waar een poëzielezer, met het oeuvre van Rilke ernaast, enorm veel van kan leren. Ook spiritueel’.

 

U leest deze recensie hier terug.


Over Rilke en de wijsheid:

Rainer Maria Rilke (1875-1926) is een kunstenaar met talent voor leraarschap. Met even originele als bedachtzame formuleringen – ‘Leef nu uw vragen’ – dwingt hij zijn lezers na te denken over het leven, hún leven. In dat opzicht doet hij niet onder voor bijvoorbeeld Socrates of Meister Eckhart.

Dit is een boek met gedichten, briefcitaten, filosofie en een meditatieoefening uit 1905. Het schetst Rilkes ontwikkeling als leraar en vertelt hoe hij zelf als jonge kunstenaar twee leraren vindt, Lou Salomé en Auguste Rodin. De een maakt van hem een jugendstilhipster met gewaagde ideeën over religie en seksualiteit. De ander een harde werker die hecht aan discipline en aandachtig waarnemen.

Rilke als leerling én leraar: dat is een interessante invalshoek, ook omdat hij in beide rollen zo veel gezichten laat zien. Hij is een zeldzaam type Meister, iemand die moet dulden dat hij blijft veranderen en hooguit geschikt is als richtingwijzer. Zijn thema’s zijn natuur, liefde en rouw. Zijn grondbegrip is innerlijkheid. Zijn grootste mantra de eenheid van leven en dood. Maar wat die mantra betekent?

Het wordt tijd opnieuw na te denken over de kunstenaar als leraar. En over bewondering en aanhankelijkheid, want zoals Nietzsche zegt: er zijn mensen die je meer kunt vertrouwen dan jezelf.


Jan Oegema (1963) is letterkundige en hovenier. Zijn bekendste boek is De stille stem. Niet-weten als levenshouding (2011).

‘Ik ben al een paar decennia met Rilke bezig, maar dit boek was voor mij fundamenteel nieuw en anders. Een zeer mooi, boeiend en persoonlijk boek.’
Bert Karel Schreurs, emeritus hoogleraar germanistiek

‘Mooi van taal. Bijna elke bladzijde roept een wereld op waarin ik nog tijden kan vertoeven.’
Maria van Raak, dichter

Ook interessant



Interview met Lale Gül in Trouw

Interview met Lale Gül in Trouw

Aan de hand van de tien geboden werd Lale Gül door Arjan Visser geïnterviewd voor Trouw. Afgelopen mei verscheen Ik ben vrij, het tweede boek van deze schrijfster, bekend van…

Lees verder >
•••• in NRC voor ‘De wentelende eeuw’ van Niek van Sas

•••• in NRC voor ‘De wentelende eeuw’ van Niek van Sas

Niek van Sas, oud-hoogleraar geschiedenis, neemt in zijn nieuwe boek De wentelende eeuw de lezer mee door de veelbewogen negentiende eeuw van Nederland. Dit doet hij aan de hand van…

Lees verder >
Marijn Kruk in de media

Marijn Kruk in de media

Voormalig correspondent en journalist Marijn Kruk neemt in zijn onlangs verschenen boek Opstand de lezer mee door het Europa anno nu, waar rechts-populistische bewegingen steeds meer in populariteit toenemen. Voor…

Lees verder >
‘Caledonian Road’ van Andrew O’Hagan ••••• in NRC

‘Caledonian Road’ van Andrew O’Hagan ••••• in NRC

De Schotse schrijver Andrew O’Hagan schreef in zijn roman Caledonian Road over de Londense upper class en zijn twijfelachtige handel en zaken. NRC-recensent Michel Krielaars las het boek en waardeerde het met…

Lees verder >
Michael Cunningham in de media en te gast in De Balie

Michael Cunningham in de media en te gast in De Balie

Michael Cunningham beschrijft in zijn nieuwe boek Dag een kleinschalig maar intens gezinsdrama, heel iets anders dan de familiesaga over eerdere generaties die hij in eerste instantie voor ogen had.…

Lees verder >
Maral Noshad Sharifi op shortlist Hebban Debuutprijs 2024

Maral Noshad Sharifi op shortlist Hebban Debuutprijs 2024

Citroeninkt van Maral Noshad Sharifi is dit jaar een van de genomineerden voor de Hebban Debuutprijs. De lezerscommunity Hebban.nl organiseert jaarlijks de Hebban Debuutprijs, een aanmoedigingsprijs voor debutanten, gericht op…

Lees verder >
‘De vertrouweling’ van Ariëtte Dekker uitgebreid besproken in de media

‘De vertrouweling’ van Ariëtte Dekker uitgebreid besproken in de media

Ariëtte Dekker schetst in De vertrouweling een waanzinnig gedetailleerd beeld over Sam van Deventer (aldus de Volkskrant), die een belangrijke rol speelde in het leven van het echtpaar Kröller-Müller. In…

Lees verder >
Eva Cukier te gast in Buitenhof over ‘Ruzland’

Eva Cukier te gast in Buitenhof over ‘Ruzland’

Eva Cukier was zondag 16 juni te gast bij Twan Huys in Buitenhof naar aanleiding van het verschijnen van haar boek Ruzland. Ze vertelde hier over haar boek en haar…

Lees verder >