‘Aan de hand van de Duitse dichter, snob en erotomaan Rainer Maria Rilke laat filosoof Jan Oegema zien hoe je moet leven.’ Dat schrijft recensente Marjoleine de Vos in NRC Handelsblad over Jan Oegema’s boek Rilke en de Wijsheid. Volgens De Vos moet de lezer leerling willen zijn:

‘Het is makkelijk om dan meteen in een afwerende houding te schieten en over autonome kunst te beginnen, en dat poëzie geen wijsheidsliteratuur is maar juist veelkantig en ongrijpbaar enzovoort – maar dat weet Oegema allemaal ook wel. Dat schrijft hij ook op, dat maakt dit boek tot een verfrissende ervaring.’

De Vos vindt dat Oegema Rilke zowel als leerling als leraar mooi belicht. Oegema ‘heeft een fascinerend boek geschreven waar een poëzielezer, met het oeuvre van Rilke ernaast, enorm veel van kan leren. Ook spiritueel’.

 

U leest deze recensie hier terug.


Over Rilke en de wijsheid:

Rainer Maria Rilke (1875-1926) is een kunstenaar met talent voor leraarschap. Met even originele als bedachtzame formuleringen – ‘Leef nu uw vragen’ – dwingt hij zijn lezers na te denken over het leven, hún leven. In dat opzicht doet hij niet onder voor bijvoorbeeld Socrates of Meister Eckhart.

Dit is een boek met gedichten, briefcitaten, filosofie en een meditatieoefening uit 1905. Het schetst Rilkes ontwikkeling als leraar en vertelt hoe hij zelf als jonge kunstenaar twee leraren vindt, Lou Salomé en Auguste Rodin. De een maakt van hem een jugendstilhipster met gewaagde ideeën over religie en seksualiteit. De ander een harde werker die hecht aan discipline en aandachtig waarnemen.

Rilke als leerling én leraar: dat is een interessante invalshoek, ook omdat hij in beide rollen zo veel gezichten laat zien. Hij is een zeldzaam type Meister, iemand die moet dulden dat hij blijft veranderen en hooguit geschikt is als richtingwijzer. Zijn thema’s zijn natuur, liefde en rouw. Zijn grondbegrip is innerlijkheid. Zijn grootste mantra de eenheid van leven en dood. Maar wat die mantra betekent?

Het wordt tijd opnieuw na te denken over de kunstenaar als leraar. En over bewondering en aanhankelijkheid, want zoals Nietzsche zegt: er zijn mensen die je meer kunt vertrouwen dan jezelf.


Jan Oegema (1963) is letterkundige en hovenier. Zijn bekendste boek is De stille stem. Niet-weten als levenshouding (2011).

‘Ik ben al een paar decennia met Rilke bezig, maar dit boek was voor mij fundamenteel nieuw en anders. Een zeer mooi, boeiend en persoonlijk boek.’
Bert Karel Schreurs, emeritus hoogleraar germanistiek

‘Mooi van taal. Bijna elke bladzijde roept een wereld op waarin ik nog tijden kan vertoeven.’
Maria van Raak, dichter

Ook interessant



Uitgeverij Prometheus standaard afbeelding

Nausicaa Marbe en Nina Polak genomineerd voor WIZO-literatuurprijs

De WIZO-literatuurprijs maakte afgelopen week de lijst met genomineerde boeken voor 2023 bekend. Op de shortlist staan Nausicaa Marbe met Wachten op het Westen en Nina Polak met haar roman…

Lees verder >
Koen Janssen bij Nieuwsuur

Koen Janssen bij Nieuwsuur

In de Nieuwsuur-reportage met als thema het controversiële WK en waarom FIFA vrijwel alles doet wat Qatar vraagt, vertelde Koen Janssen, auteur van 90 minuten oorlog, gisteren over de lange…

Lees verder >
Margriet Sitskoorn te gast bij Tijd voor MAX

Margriet Sitskoorn te gast bij Tijd voor MAX

Gisteravond was klinisch neuropsycholoog Margriet Sitskoorn te gast bij Tijd voor MAX in het kader van het verschijnen van haar nieuwe boek Tijd te kort | Tijd genoeg. Volgens Sitskoorn…

Lees verder >
Uitgeverij Prometheus standaard afbeelding

Eelco Meuleman te gast bij Met het Oog op Morgen

Eelco Meuleman was vannacht te gast bij radioprogramma Met het Oog op Morgen, waar hij met presentator Chris Kijne in gesprek ging over zijn nieuwe boek Het leven van een…

Lees verder >
Kader Abdolah te gast bij Nooit Meer Slapen

Kader Abdolah te gast bij Nooit Meer Slapen

Kader Abdolah was dinsdagavond te gast bij VPRO Nooit Meer Slapen. Hier sprak hij met presentator Femke van der Laan over zijn nieuwe boek Wat je zoekt, zoekt jou. Een…

Lees verder >
Tahmina Akefi te gast bij Op1

Tahmina Akefi te gast bij Op1

Auteur Tahmina Akefi was gisteravond te gast bij Op1. Tijdens de uitzending vertelde zij meer over haar recent verschenen boek Mijn grote liefde. Een leven met Peter R. de Vries.…

Lees verder >
Koen Janssen te gast bij ‘Tijd voor Max’

Koen Janssen te gast bij ‘Tijd voor Max’

Gistermiddag was Koen Janssen te gast bij Tijd voor Max, waar hij in gesprek ging over zijn boek 90 minuten oorlog. Tijdens de uitzending vertelde hij over zijn interesse in…

Lees verder >
Andrej Koerkov wint Le Prix Médicis étranger

Andrej Koerkov wint Le Prix Médicis étranger

De Oekraïnse auteur Andrej Koerkov heeft met zijn boek Grijze bijen de Prix Médicis étranger 2022 gewonnen. Dat maakte de jury vandaag bekend. Le Prix Médicis étranger is de belangrijkste…

Lees verder >