‘Dat hadden we nooit moeten doen’ besproken in NRC en Parool


Afgelopen weekend verschenen in Het Parool en de NRC mooie stukken over Dat hadden we nooit moeten doen. Het boek, waarin Duco hellema en Margriet van Lith de neoliberale route die PvdA in de jaren negentig insloeg analyseren, wordt in NRC beloond met vier ballen en een ‘onthutsend boek’ genoemd:

‘Waarom gingen ze mee in het neoliberalisme, ofwel het bekende menu van liberalisering, deregulering, flexibilisering, privatisering en verzelfstandiging? De auteurs hebben daartoe een indrukwekkende hoeveelheid rapporten en partijlectuur doorgespit en een dertigtal gesprekken gevoerd met toonaangevende PvdA-politici uit die tijd. Terugkijkend vinden veel van hen dat de sociaaldemocratie te weinig tegengas heeft geboden en zich te gemakkelijk heeft laten meevoeren op het neoliberale tij (…) een belangrijk boek. ‘

U leest de hele recensie hier terug.

Ook het Parool besprak het boek. John Jansen van Galen noemt het ‘een haast beklemmend verslag, een noodlotssymphonie.’ U leest de recensie hier terug.


Over Dat hadden we nooit moeten doen:

In de jaren negentig veranderde de Partij van de Arbeid radicaal van koers. De PvdA wenste geen Partij van de Armoede meer te zijn. Ze omarmde beginselen als individuele verantwoordelijkheid en persoonlijk initiatief. Overheidsdiensten konden worden verzelfstandigd of geprivatiseerd. Regerend met eerst het CDAen daarna de VVD en D66, werd de PvdA bovendien medeverantwoordelijk voor harde bezuinigingen, voor een sanering van de sociale zekerheid, en voor jarenlang deregulerings- en marktwerkingsbeleid.

Waarom ging de PvdA akkoord met maatregelen die zo strijdig leken met de traditionele idealen van de sociaaldemocratie? Wat bracht de PvdA ertoe haar ‘ideologische veren’ af te schudden? ‘Het was de tijdsgeest,’ zeggen verscheidene betrokkenen achteraf. ‘We gingen met de stroom mee.’ Maar zo eenvoudig is het natuurlijk niet.

In dit boek analyseren Duco Hellema en Margriet van Lith welke keuzes de Partij van de Arbeid in de jaren negentig heeft gemaakt, en hoe de opstelling van de PvdA kan worden verklaard. Ze spraken met vele PvdA-prominenten, die vaak spijt hebben van wat er destijds is gebeurd. ‘Dat hadden we nooit moeten doen.’

Duco Hellema is emeritus hoogleraar geschiedenis. Hij schreef onder meer Nederland en de jaren zeventig (Boom, 2012), en The Global 1970s (Routledge, 2018). Zie ook www.ducohellema.nl.

Margriet van Lith werkte jarenlang als parlementair journalist en is nu zelfstandig speechschrijver. Zij schreef onder meer Wim Meijer. Tegen de stroom in (Nijgh & Van Ditmar, 2016).